'Zonder deze techniek halen we onze klimaatdoelen niet'

In 2020 moet de uitstoot van CO2 30 procent gedaald zijn. Milieuminister Cramer: „We zullen hier op onze postzegel niet het klimaatprobleem oplossen.”

De mensen in Barendrecht zijn bang. Ze moeten niks hebben van de proef die de energiebedrijven Shell en NAM aan het voorbereiden zijn. De bedrijven willen een deel van het broeikasgas CO2 dat de Shell-raffinaderij in Pernis in grote hoeveelheden uitstoot, via een pijpleiding afvoeren en onder de Barendrechtse nieuwbouwwijk Carnisselande opslaan. In twee bijna lege gasvelden. Lokaal is er veel weerstand. Is dit wel veilig? Wat gebeurt er met de waarde van de huizen?

Ondanks de angst en onzekerheid gaat de proef waarschijnlijk toch door. Minister Jacqueline Cramer van Milieu (PvdA) heeft vandaag 60 miljoen euro subsidie toegekend aan twee projecten die de aanpak van ondergrondse CO2-opslag gaan testen. Daar zit Barendrecht bij.

Volgens Cramer heeft Nederland de zogeheten CCS-technologie hard nodig – CCS staat voor carbon capture and storage, het wegvangen van CO2 bij bedrijven, en de ondergrondse opslag ervan.

„Zonder deze technologie halen we onze klimaatdoelen niet”, zegt Cramer in congrescentrum de Reehorst in Ede. In 2020 moet 20 procent van alle verbruikte energie uit duurzame bronnen komen, daarnaast moet elk jaar 2 procent worden bespaard op het energieverbruik en moet de CO2-uitstoot 30 procent lager liggen dan in 1990. „CO2-opslag is niet de meest ideale oplossing, dat geef ik toe. Het liefst wil je helemaal van de zon en de wind leven. Maar de realiteit is nou eenmaal niet zo.”

Volgens Cramer zal Nederland de komende decennia nog fossiele brandstoffen moeten blijven gebruiken om aan de energievraag te kunnen blijven voldoen. Bij de verbranding daarvan komt veel CO2 vrij. Ondergrondse opslag van het broeikasgas vormt voor de minister de derde pijler onder haar klimaatbeleid, naast het stimuleren van duurzame energie en energiebesparing. In 2015 wil ze de technologie marktrijp hebben.

Waarom geeft u subsidie voor de proef in Barendrecht, als er onder de bevolking zoveel weerstand is?

„Dat ik subsidie geef, wil niet automatisch zeggen dat de proef doorgaat. We nemen de gebruikelijke procedure in acht. Er moet een milieu-effectrapportage komen. Vergunningen moeten worden aangevraagd. En er is inspraak mogelijk. Ik wil dat de regio zo wordt voorbereid dat we het maatschappelijk draagvlak krijgen dat nodig is.”

En als dat draagvlak er niet komt?

„Dan hebben we een probleem. Nederland heeft CCS hard nodig.”

De milieubeweging vreest dat u via deze technologie de deuren opent voor nieuwe kolencentrales, die behalve heel veel CO2 ook veel roetdeeltjes en andere schadelijke stoffen uitstoten.

„Nieuwe kolencentrales moeten aan zeer strikte eisen voldoen. Je kunt ook denken: als wij hier schone kolencentrales neerzetten, dan hoeven we geen kolenstroom uit Duitsland meer te importeren. Want dat doen we. Stroom uit bruinkool, van de vieste soort. En we importeren nu ook kernenergie uit Frankrijk. Wellicht kun je die ook tegenhouden als je zelf meer produceert.

„CCS is bovendien een technologie die je kunt gaan exporteren, naar China bijvoorbeeld. Geheid dat de bedrijven die nu kolencentrales in Nederland willen bouwen, daaraan denken. Als milieuminister ben ik daar erg voor. We zullen hier op onze postzegel niet het klimaatprobleem oplossen. Als China massaal met deze technologie aan de slag gaat, dan helpt het pas echt.

„En er is nog een reden om CCS te stimuleren. Het is namelijk niet alleen bedoeld voor elektriciteitsproducenten, maar ook voor de zware industrie. Raffinaderijen, staalfabrikanten, chemiebedrijven. Daarvan heeft Nederland er relatief veel.”

Juist voor de zware industrie is CO2-opslag interessant. Zeker in Nederland, met zijn vele (bijna) lege gasvelden. Volgens de plannen van Brussel hangt er aan het uitstoten van CO2 een steeds groter prijskaartje. Met CCS verwachten de bedrijven op termijn goedkoper uit te zijn. De milieudienst van de Rijnmondregio gaat op termijn uit van een prijs van 24 euro per ton opgeslagen CO2. Dat is concurrerend met de huidige prijs van een emissierecht – dat is een recht wat een bedrijf moet kopen om CO2 te mogen uitstoten. En de prijs van een emissierecht gaat de komende decennia sterk stijgen, is de verwachting.

Hebben de twee projecten wel subsidie nodig, als de kosten concurrerend zijn? Is dit geen ongeoorloofde staatssteun?

„Nee. We willen als overheid een rol spelen in de fase van onderzoek en ontwikkeling, en bij de eerste pilots. Dat mag. De Europese Commissie wil zelf ook twaalf demonstratieprojecten opzetten, en stopt daar waarschijnlijk 10 miljard euro in. Van die twaalf proefprojecten hopen wij er overigens twee te krijgen.”

Bent u niet bang dat er veel kolencentrales bijkomen in Nederland, en dat eventuele plannen voor duurzame energie worden weggedrukt?

„Samen met collega Van der Hoeven van Economische Zaken werk ik eraan om duurzame energie voorrang te geven op het net. Dus als iemand een windturbine bouwt, is er een garantie dat de stroom het net op kan.”