Klimaatwetenschapper: stoppen met kolen moet

Elektriciteit opwekken uit kolen moet stoppen, vindt NASA-wetenschapper James Hansen. De Amerikaan wil Nederlandse politici er vandaag streng over toespreken.

J. Hansen. Foto Leo van Velzen Rotterdam, 27-11-08. James Hansen,NASA-klimaatwetenschapper. Foto Leo van Velzen NrcHb. Velzen, Leo van

Goodbye to the low countries staat bij een artikel dat de Amerikaanse klimaatwetenschapper James Hansen vorig jaar schreef in de New Scientist. De wereldberoemde Hansen, hoofd van het Goddard Institute for Space Studies van de NASA, waarschuwt indringend voor een mondiale stijging van de zeespiegel met enkele meters in de komende eeuw. En hij trekt fel van leer tegen landen als Zweden, Zwitserland én Nederland, die plannen hebben om kolencentrales te bouwen. Alleen door te stoppen met het gebruik van kolen, meent Hansen, is een catastrofale opwarming van de aarde te voorkomen.

Hansen is zojuist geland op het vliegveld van Rotterdam, om vandaag een lezing te houden op een congres over klimaatverandering in De Doelen. Daarna ontmoet hij Nederlandse politici. Nu zit hij in een taxi naar zijn hotel.

Zouden hier over honderd jaar nog mensen in taxi’s rijden?

„Dat hangt af van de vraag of we vasthouden aan business as usual. Er zijn hier plannen voor de bouw van vier nieuwe kolengestookte elektriciteitscentrales. Ik ben daar verrast en verontrust over. Het illustreert dat de politici nog steeds niet snappen in welke situatie we ons bevinden. De simpele conclusie is namelijk dat we de kolen snel moeten uitbannen. In één eeuw realiseren wij een verandering van de hoeveelheid CO2 die op natuurlijke wijze vele miljoenen jaren in beslag zou nemen.

„Dus als we zo dom zijn om door te gaan op dit pad, ja, dan denk ik niet dat Nederland zal overleven. Ik moet mijn berekeningen nog checken voor wat betreft de Nederlandse kolencentrales. Maar in de Verenigde Staten verbrandt een grote kolencentrale honderd wagonladingen steenkool per dag. Aannemend dat zo’n centrale vijftig jaar in bedrijf is, zorgen de vier Nederlandse kolencentrales voor een hoeveelheid koolstof die ongeveer 0,1 procent is van de hoeveelheid die we sinds de industriële revolutie in de lucht hebben gebracht door fossiele brandstoffen te verbranden. Dat is een betekenisvolle hoeveelheid. De bouw zal het uitsterven van allerlei soorten tot gevolg hebben.”

We zijn bij het hotel. James Hansen checkt in, en vertelt dat hij vandaag de Nederlandse politici streng zal toespreken. „Ik zal het ze moeilijk maken.” Want de wereld is de „gevaarlijke zone” al binnen gegaan. Het aandeel CO2 in de lucht was 280 ppm [een maat voor concentratie, red.]. We zitten nu al op 385 ppm. Zonder drastische maatregelen zitten we over vijftig jaar op 500 ppm. Terwijl we terug moeten naar 350 ppm. „Het goede nieuws is dat dat nog steeds mogelijk. Als we de komende twintig jaar steenkool uitbannne. En de bossen herstellen. En de landbouw verbeteren zodat de bodem meer koolstof opslaat. En er moet een carbon tax komen, een belasting waarbij alle inkomsten teruggaan naar de bevolking. Hoe veel je betaalt, hang af van de hoeveelheid koolstof die je verbruikt. Mensen met grote auto’s en grote huizen zullen meer betalen.”

U gelooft niet in het stellen van klimaatdoelen?

„Het stellen van klimaatdoelen zoals in het Kyoto-protocol werkt niet. Het is niet voldoende om te streven naar emissiereductie als je doorgaat met het bouwen van kolencentrales. Deze doelen zullen niet worden gehaald. Want als je de steenkool niet uitbant, dan zou je een deel van de olie in de bodem moeten laten zitten. Dat is een ongeloofwaardig scenario. Hoe wil je Rusland en Saoedi-Arabië overtuigen hun olie in de bodem te laten? Daar is geen kans op. Dus de enig mogelijke, praktische methode is stoppen met kolen.”

U stelt dat de zeespiegel met enkele meters zou kunnen stijgen. Dat is veel meer dan het VN-klimaatpanel IPCC schrijft. Toch?

„Dat is niet juist. Het IPCC-panel heeft alleen rekening gehouden met de thermische uitzetting van de oceanen en het smelten van de berggletsjers. Iedereen weet dat dit over lange tijd gemeten kleine bijdragen zijn aan de veranderingen van het zeeniveau. Veel belangrijker zijn de ijskappen van Groenland en Antarctica. Ik zou erg verbaasd zijn als business as usual niet een stijging zou veroorzaken van ten minste twee meter, mogelijk vijf tot zes meter.”

Wat is het alternatief voor kolen? Kernenergie?

„Je moet kijken naar de mogelijkheden van kernenergie. Landen die daar tegen zijn, hoeven geen kernenergie te gebruiken. Zij kunnen onderzoek doen naar afvangen en opslaan van CO2. Deze technologie is ook nuttig voor de productie van biobrandstoffen. Maar voor landen als China en India kan kernenergie belangrijk zijn.”

U spreekt als een politicus.

„Ik stap uit de rol van de traditionele wetenschapper, door een paar logische conclusies te trekken uit de wetenschap. Ik ben bang dat we geen tijd hebben om te wachten tot deze conclusies empirisch zijn bewezen. Straks is het te laat.”

Luistert de politiek naar u?

„Nog niet. Men is nog steeds aan het praten over doelen en over emissierechten. Het zijn mechanismen die zijn ontworpen om verdraaid te worden, om er mee te marchanderen. Want men gaat verder met kolen. Dus het werkt niet.”

In Nederland is veel discussie over de bescherming van het land tegen de zee. Dijken bouwen etcetera. Wat is uw advies?

„Dijken bouwen is een goeie business, want er zijn wel een paar andere landen die hulp nodig hebben. Er zal hoe dan ook een stijging van het zeeniveau optreden. Maar we hebben het hier niet over centimeters maar over meters. Als we niet onder de 350 ppm komen, is die stijging niet meer te managen. Dan zullen alle dijken onder water komen te staan.”