Gentest voorspelt of tumor terugkomt

Of darmkanker na behandeling terugkeert, is met 90 procent zekerheid te voorspellen. Onderzoekers van Duke University in North Carolina (VS) hebben een methode ontwikkeld die gebruik maakt van genexpressie in het tumorweefsel. Ze publiceerden hun resultaten deze week online in de Proceedings of the National Academy of Sciences.

Dikkedarmkanker is een veelvoorkomende vorm van kanker. Een op de twintig Nederlanders krijgt het. Jaarlijks komen er in Nederland 10.000 nieuwe gevallen bij en eist de ziekte ruim 4.000 slachtoffers. Bij een vroege diagnose is darmkanker meestal goed te behandelen met een operatie, geneesmiddelen, bestraling of chemotherapie. Of de tumor daarna nog zal terugkomen, wordt voorspeld door de tumoren te typeren. De traditionele methode daarvoor kijkt naar factoren als de grootte van de tumor, maar dat is niet nauwkeurig genoeg. Patiënten worden na een operatie vaak genezen verklaard, terwijl 15 tot 20 procent van hen opnieuw darmkanker krijgt. Informatie over de genexpressie in kankercellen kan die voorspelling verbeteren. Genexpressie is de mate waarin bepaalde genen in een cel ‘aan’ of ‘uit’ staan.

De Amerikanen gebruikten 52 weefselmonsters van patiënten met vroeg opgetreden dikkedarmkanker. Van deze monsters was de genexpressie bekend. In kankercellen is de genexpressie anders dan in gezonde cellen. Met behulp van statistiek en gegevens van gezonde cellen identificeerden ze vijftig genen waarvan de expressie samenhing met de aanwezigheid van kanker. Dit vijftig-genenmodel gebruikten ze om bij 73 patiënten te voorspellen of de kanker na een operatie zou terugkomen. Het model gaf in 90 procent van de gevallen de juiste prognose. De onderzoekers willen hun model uitbreiden om dat percentage te verhogen.

Door het karakteriseren van tumoren kan ook beter bepaald worden welke behandeling het beste is. Met de gegevens over genexpressie identificeerden de onderzoekers drie bestaande geneesmiddelen – geen darmkankermedicijnen – die mogelijk darmkanker kunnen bestrijden.