Zij vecht tegen corruptie

De Bulgaarse minister van Europese Zaken maakt werk van corruptiebestrijding.

Toch besloot ‘Brussel’ gisteren 220 miljoen euro steungeld niet uit te betalen.

Corruptie. Het is niet het eerste en zeker ook niet het laatste interview dat Gergana Grantsjarova geeft met het C-woord als thema. Sinds april 2004 is ze in de Bulgaarse regering verantwoordelijk voor Europese Zaken, en dan is corruptie al gauw hét onderwerp van gesprek.

„Corruptie is overal, maar voor Bulgarije is het bijna een handelsmerk geworden, en dat is natuurlijk zeer betreurenswaardig”, zei ze vorige week in Den Haag, waar ze overleg voerde met de bewindslieden Hirsch Ballin (Justitie) en Timmermans (Europese Zaken) en met Tweede Kamerleden.

Bulgarije (7,6 miljoen inwoners) is sinds januari 2007 lid van de Europese Unie. Brussel heeft er diverse malen op gewezen dat Sofia zijn justitieapparaat drastisch moet hervormen en corruptie en georganiseerde misdaad harder moet aanpakken.

Afgelopen juli was de maat vol. Bulgarije had het zó bont gemaakt, dat de Europese Commissie een half miljard euro aan toegezegde steun (voor infrastructuur, landbouw en milieu) bevroor. Een unicum.

„Dat heeft bij ons de alarmbellen doen rinkelen”, zegt minister Grantsjarova. „Het is niet eens het geld dat zo enorm belangrijk is, al zullen we ervoor vechten om het binnen te halen. Maar de reputatie van mijn land staat op het spel.”

De afgelopen maanden is vooruitgang geboekt, beklemtoont Grantsjarova. Er is een nieuwe wet tegen belangenverstrengeling aangenomen, met strikte regels voor politici en ambtenaren. Er is ook een nieuwe wet voor publieke bestedingen gekomen, die ook geldt voor de EU-fondsen. En vorige maand is een vicepremier benoemd, Meglena Plugtsjeva, speciaal belast met het toezicht op alle anticorruptiemaatregelen en op de besteding van EU-gelden.

Desondanks werd gisteren bekend dat Bulgarije 220 miljoen euro aan Europese steun definitief niet krijgt. Volgens de Europese Commissie heeft onderzoek aangetoond dat de nationale organisaties die de EU-subsidies voor bijvoorbeeld wegen en landbouw verzorgen, nog steeds niet deugen.

„We weten dat we nog een lange weg hebben af te leggen. Dat we de vertaalslag moeten maken van het papier naar de straat. Maar ik ben ook ambitieus genoeg om te zeggen dat Bulgarije over tien, vijftien jaar een ander land zal zijn”, aldus Grantsjarova die in 2001 voor het eerst in het parlement kwam namens de liberale partij NMS.

Met die vertaalslag gaat het steeds beter, meent de minister. De afgelopen maanden werden de eerste processen gehouden tegen verdachten van witwassen van misdaadgeld. Een dertigtal verdachten moet voor de rechter komen wegens fraude met EU-gelden. Ook de hoofdverdachte, de voormalige chef van het Fonds landbouw, Asen Drumev, is twee weken geleden in staat van beschuldiging gesteld. De eerste processen over mensenhandel hebben plaatsgevonden. En twee weken terug werd Hristo Kovatsji, een van de rijkste zakenlui van het land, aangeklaagd wegens belastingontduiking.

Staatssecretaris Frans Timmermans liet na zijn ontmoeting met Grantsjarova weten dat „de inzet van deze Bulgaarse regering te prijzen valt, maar dat het uiteindelijk aankomt op concrete resultaten. Boeven achter de tralies, corruptie uitgeroeid, enzovoorts.”

Kritiek houdt Timmermans op de magere resultaten. Nu de eerste successen worden geboekt, gaat het er volgens hem om of Bulgarije deze lijn weet door te trekken of niet. „Van het antwoord op die vraag zal ook afhangen of de EU positiever wordt over de resultaten.”

Achttien jaar na het wegvallen van het IJzeren Gordijn en twee jaar na toetreding tot de EU zijn de Bulgaren volgens Grantsjarova „halverwege” hun missie. De vorige generatie politici heeft het er in de overgangsjaren bij laten zitten, de huidige moet alle zeilen bijzetten. „De volgende generatie, de lichting die is geboren na de val van het communisme, zal mijn land definitief veranderen.”