Voeten spoelen aan in Canada

7 sportschoenen met voeten erin spoelden de afgelopen 14 maanden aan in Canada.

Niets wijst op een verband. Een match met DNA van vermisten lost ook niets op.

Diane Johnston liet deze maand haar twee honden uit langs een rivier aan de Canadese westkust, toen ze een alarmerende ontdekking deed. Een sportschoen zag ze liggen, ondersteboven bij de waterrand. Ze haalde haar man Ken erbij; hij porde de vondst, die naar zijn zeggen „zwaar aanvoelde”. De vermoedens van de Johnstons klopten: eenmaal opgevist bleek de witte schoen, van het merk New Balance, gevuld met een menselijke voet.

„Het was griezelig te bedenken dat dit een deel was van een persoon”, aldus Ken Johnston, die direct de politie belde. Maar ook weer niet uniek. Het echtpaar uit Richmond, een voorstad van Vancouver, was zo alert om de schoen nader te bekijken omdat vondsten van dit type bijna gebruikelijk zijn geworden aan de Canadese westkust. De afgelopen anderhalf jaar zijn er vijf andere menselijke voeten aangespoeld, allen in sportschoenen.

Opgeteld bij een geschoeide voet die dit jaar werd gevonden in de aangrenzende Amerikaanse staat Washington, was de vondst in Richmond voet zeven. Het gaat om een linkervoet, waarschijnlijk van een vrouw, al heeft de politie dit nog niet bevestigd. Noch zijn mededelingen gedaan over de vraag of de voet hoort bij een rechtervoet in een schoen van het merk New Balance, die in mei is gevonden.

Het mysterie van de aanspoelende mensenvoeten houdt de bewoners van de westelijke provincie British Columbia in zijn greep. De drijvende voeten die werden aangetroffen in de omgeving van de Straat van Georgia, een vaarroute tussen het Canadese vasteland en Vancouver Island, roepen prangende vragen op: van wie zijn ze? Hoe zijn deze mensen aan hun einde gekomen? En de hamvraag: is er sprake van een macaber patroon, of een bizar toeval?

Een team van onderzoekers van de Canadese politie en de lijkschouwerdienst van British Columbia probeert antwoorden te vinden op die vragen, die wereldwijde aandacht trekken sinds deze zomer voeten vier en vijf werden gevonden. „Het is een zeer unieke zaak”, zegt Jeff Dolan van de lijkschouwerdienst, die het onderzoek leidt. „Voor zover we kunnen nagaan zijn er geen soortgelijke zaken in de wereld, waarbij een aanzienlijk aantal voeten aanspoelt in een vrij beperkt geografisch gebied en in zo’n korte tijd.”

De eerste voet werd in augustus vorig jaar gevonden: een rechtervoet in een sportschoen van het merk Campus. Zes dagen later volgde nog een rechtervoet, in een schoen van Reebok. Voet drie, opnieuw rechts, dook in februari van dit jaar op, in een Nike-schoen. In mei werd voet vier gevonden, in een rechterschoen van het merk New Balance. In juni volgde voet vijf, de eerste linkervoet, in een schoen van Nike. In augustus werd een rechtervoet aangetroffen in de staat Washington, nabij de Canadese grens, in een donkere wandelschoen. En toen nog de linkervoet in Richmond, voet zeven.

Speculatie over een mogelijke toedracht is na de laatste vondst opnieuw opgelaaid. Inwoners van Vancouver, die de afgelopen jaren gruwelden bij een zaak van een varkenshouder die tientallen straatprostituees had vermoord, vragen zich vertwijfeld af of er opnieuw een seriemoordenaar aan het werk is. De politie maant echter tot geduld: „Helaas is het niet als een aflevering van de misdaadserie CSI, waar zaken in 60 minuten worden opgelost.”

Niettemin hebben onderzoekers een aantal uitgangspunten vastgesteld. Ten eerste is er geen bewijs dat de voeten op gewelddadige manier zijn gescheiden van lichamen – er zijn geen gebroken botten. „Alle voeten zijn op natuurlijke manier losgeraakt, door ontleding van de overschotten”, zegt Dolan. Dat heet ‘exarticulatie’; lijken in het water vallen na verloop van tijd in delen uiteen: hoofd, romp, armen, benen, handen, voeten. Voeten die worden beschermd door sportschoenen gaan na losmaking drijven door de lucht in de zolen. Vandaar dat zij worden gevonden.

Ten tweede wordt elke voet behandeld als een apart geval. „Op dit moment wijst niets op een verband”, aldus Dolan. Alleen voeten drie en vijf, in de beide Nike- schoenen, horen zeker bij elkaar, is via DNA-onderzoek bevestigd. Eén voet is onlangs geïdentificeerd: de schoen met de eerste voet, van het merk Campus dat voornamelijk werd verkocht in India, werd herkend door familieleden van een man die sinds vorig jaar werd vermist. Zijn lichaam is niet gevonden, maar volgens de politie is zijn dood een „geïsoleerd geval”.

Forensisch expert Mark Skinner van het Centre for Forensic Research aan Simon Fraser University in Vancouver heeft de voeten bestudeerd om ‘antropologische profielen’ op te stellen van de slachtoffers, in een poging hun leeftijd, ras en postuur te bepalen. Dat blijft echter steken bij brede observaties, zegt hij: het gaat om jonge volwassenen, de meesten mannelijk, van gemiddeld postuur. Hun etniciteit is onbekend, want daarvoor bevatten voetbeenderen, in tegenstelling tot schedels, geen aanwijzingen. De staat van ontbinding geeft aan dat ze zeker enkele maanden dood waren.

„Het is een moeilijke zaak”, zegt Skinner, „want hoe herkenbaar zijn voeten eigenlijk? Zou jij de politie een unieke beschrijving kunnen geven van iemands voeten, bijvoorbeeld van je partner?” De sleutel tot oplossing van de zaak ligt volgens hem in DNA-onderzoek. Elke voet heeft een DNA- profiel opgeleverd, dat wordt vergeleken met dat van talloze vermisten – tot nog toe zonder resultaat. Mogelijk zijn de slachtoffers niet in British Columbia, maar elders als vermist opgegeven.

Het wachten is dan ook op verdere ontdekkingen. Er moeten nog zeker drie linkervoeten zijn. „Het publiek is zeer oplettend om vondsten te rapporten, er is bijna sprake van een bottenpaniek”, zegt Skinner. Eén conclusie valt volgens hem alvast te trekken, wegens de populariteit van sportschoenen: „Als lichamen in het water belanden, zijn drijvende voeten het gevolg. Hoe die lichamen te water zijn geraakt, is een andere vraag.”

Lees het politieverslag over de voeten via nrcnext.nl/links