Minstens zo cool als Obama

‘Is your president this cool?”, vroeg columnist Alex Beam onlangs in de International Herald Tribune. Hij bedoelde: zo cool als Barack Obama, met zijn Ray-Ban zonnebrillen en de scherp gesneden pakken. Touché als het om Nederland gaat. Maar of Obama ook een coolere president zal zijn dan dan de voormalige Tsjechische president Václav Havel, valt nog maar te bezien, na het bekijken van de prachtige documentaire Citizen Havel op het Amsterdamse documentairefestival IDFA. Tien jaar lang is Havel gevolgd door de documentairemaker Pavel Koutecky, die bij een ongeluk om het leven kwam, waarna zijn film is afgemaakt door Miroslav Janek.

Gedurende die tien jaar wordt de ex-dissident getroffen door meerdere rampen, zoals het plotselinge overlijden van zijn vrouw Olga. Zien we hem aanvankelijk voortdurend met een bier of een borrel en een sigaret in zijn hand, nadat er longkanker bij hem is geconstateerd zien we hem alleen nog met een glas in de buurt.

Bij presidentiële feestjes mengen Havels bohémienvrienden zich met hoogwaardigheidsbekleders. Als Havel constateert dat de Franse president Chirac onmiddellijk met zijn tweede, veel jongere vrouw begint te flirten, plaatst hij de president bij een volgende staatsdiner onmiddellijk naast haar. ,,Dagmar heeft een goede invloed op Chirac. Dan zeikt hij misschien niet voortdurend over de Amerikanen.”

Het harde politieke spel ligt Havel slecht. Een rode draad in de film is Havels uiterst moeizame verhouding met de conservatieve leider Václav Klaus. Zijn adviseurs zijn steeds bezorgd dat hij zich teveel op zijn kop laat zitten door Klaus. Havel overwint daarop, naar eigen zeggen, zijn ,,aangeboren vriendelijkheid”, en weigert Klaus mee te nemen, als hij met Bill Clinton zijn favoriete jazzkelder in Praag bezoekt.

Na zijn presidentschap heeft Havel een toneelstuk geschreven over een ijdele oud-politicus, die de schijnwerpers mist en geen afscheid kan nemen van de macht.

Hoe cool is dat?