Een kind kopen mag nu nog

Een Nederlands paar kocht de Belgische baby J.

De eveneens gekochte baby Donna mag bij haar nieuwe ouders blijven. De Tweede Kamer maakt zich zorgen.

Het nieuws kwam bijna gelijktijdig en zorgde voor alarm in de Tweede Kamer. Vlak nadat actualiteitenprogramma Netwerk een reportage had uitgezonden over een Nederlands paar dat in België een baby kocht, besloot het gerechtshof in Arnhem gisteren dat een andere in België gekochte baby – de in 2005 bekend geworden Donna – bij haar nieuwe Nederlandse ouders mag blijven.

Nu de Belgische justitie baby J. op het spoor is, spreekt zij van een „tweede baby Donna-zaak”. Volgens Netwerk heeft een paar uit Overijssel dat al jaren vurig een kindje wenste, baby J. één dag na de geboorte in juli van dit jaar meegenomen uit het Gentse ziekenhuis Jan Palfijn. De biologische ouders zouden hun kind via internet te koop hebben aangeboden vanwege geldzorgen. Netwerk meldde dat het Nederlandse stel tussen de 5.000 à 10.000 euro voor het jongetje betaalde. Eerdere pogingen om via draagmoeders aan een baby te komen, mislukten en een officiële adoptie vonden de wensouders te lang duren. Het Nederlandse Openbaar Ministerie onderzoekt nu of zij strafbare feiten hebben gepleegd.

Deze gebeurtenissen brengen baby Donna weer in herinnering. Een Vlaamse draagmoeder bracht Donna in 2005 ter wereld. Ze droeg het kind voor de biologische vader en zijn vrouw, maar kreeg ruzie met hen en verkocht het kind via internet voor 15.000 euro aan een ander Nederlands echtpaar.

De biologische vader wilde zijn kind terug, maar de rechter wees dat twee keer af omdat de pleegouders een familieband met Donna hebben opgebouwd. Het ministerie van Justitie heeft altijd gezegd dat ‘Donna’ een uitzonderlijke zaak is die geen navolging moet krijgen. Daarom zeggen deskundigen nu ook dat baby J. direct bij het paar uit Overijssel weggehaald moet worden en naar een neutrale omgeving moet. De Raad voor de Kinderbescherming wil nog deze week beoordelen wat er met het kind moet gebeuren. „Als het kind te lang blijft, ontstaat er gezinsleven. Dan kan je het bijna niet meer maken het weg te halen”, vindt hoogleraar familierecht Paul Vlaardingerbroek. „Illegale handel mag nooit lonen.”

Parlementariërs zijn het met hem eens. Kamerleden van CDA en PvdA hebben minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) schriftelijke vragen gesteld. Zij denken dat het Nederlandse strafrecht aangepast moet worden om dit soort praktijken tegen te gaan. Zij verwijzen naar onderzoekers die zeggen dat in Nederland jaarlijks wel enkele tientallen kinderen worden gekocht.

Artikel 273f van het wetboek van strafrecht moet worden gewijzigd, vindt Kamerlid Khadija Arib (PvdA). „Want nu is kinderhandel alleen strafbaar als er sprake is van uitbuiting. Ik vind dat als een kind na betaling uit zijn omgeving wordt weggehaald, dat ook strafbaar zou moeten zijn.” Kamerlid Marleen de Pater (CDA) zoekt in datzelfde wetsartikel mogelijkheden om illegale kinderhandel in te dammen. „Dat artikel gaat altijd over uitbuiting en dat is hier niet aan de orde”, aldus De Pater. „Maar het kind wordt wél zijn afkomst ontnomen.” Daarom wil ook zij dat de koop en verkoop van kinderen strafbaar wordt. Kamerlid Ed Anker (CU) kan zich nauwelijks voorstellen dat deze vorm van kinderhandel nog niet strafbaar is. „Maar als dat niet zo is moeten we dat direct veranderen.”

De Nederlandse afdeling van United Adoptees International (UAI) pleit daar al jaren voor. De UAI is een groep volwassen geadopteerden die zich bezighoudt met adoptie als maatschappelijk verschijnsel. Hilbrand Westra is voorzitter van de Nederlandse tak. Hij zegt dat bij baby J. sprake is van ‘afstammingsverduistering’. „Dit is een vorm van kinderhandel onder het mom van adoptie.”

De wensouders zeggen een advocaat ingeschakeld te hebben om problemen te voorkomen. Zo zouden de biologische ouders afstand hebben gedaan van al hun rechten. Westra vindt dat de Nederlandse overheid dit niet moet accepteren. Net als Kamerlid Arib meent hij dat het oordeel van de rechter om baby Donna aan de nieuwe ouders toe te vertrouwen, een verkeerd signaal afgeeft. Koppels die illegaal een baby willen bemachtigen, zouden uit de jurisprudentie op kunnen maken dat ze het kind kunnen houden, als er maar enige tijd sprake is geweest van een gezinsleven. „Schijnbaar wordt het kopen van kinderen geaccepteerd in Nederland”, zegt Westra. „Door de Belgische baby Donna bij het Nederlandse paar te laten, hou je deze illegale praktijken in stand”, zegt ook Kamerlid Arib van de PvdA. „Dat is onverstandig. Kennelijk vertoont de wetgeving openingen. Die moeten we dichttimmeren.”

In recente Justitiële verkenningen van het kenniscentrum voor justitiebeleid WODC houden deskundigen een pleidooi voor beter overheidstoezicht op misstanden. Adoptie is ook handel, valt er in het rapport te lezen. En naarmate adoptiekinderen schaarser worden, neemt de illegale handel toe. Die handel uitbannen zal nooit lukken, maar inperken misschien wel.