Criminelen schrijven zich probleemloos in bij KvK

Criminele organisaties maken gebruik van legale bedrijven voor allerlei soorten fraude. De Kamer van Koophandel legt hun nauwelijks iets in de weg.

Plof-bv’s, btw-carrousels of beleggingsfatamorgana’s; criminele organisaties maken op grote schaal gebruik van legale ondernemingen of bedrijven. Bij de Kamer van Koophandel wordt hun nauwelijks iets in de weg gelegd. Inschrijving als directeur, bestuurder of vennoothouder gebeurt zonder enige controle. Het is in de praktijk geen bezwaar als de nieuwe directeur een strafblad heeft of in de registers van de recherche te boek staat als lid van een criminele organisatie.

Honderden bendeleden wisten hun weg naar de Kamer van Koophandel te vinden, bleek eerder deze week uit het Nationaal Dreigingsbeeld 2008 van het Korps Landelijke Politiediensten. Driekwart van de bij de politie geregistreerde criminele organisaties misbruikt legale bedrijven voor misdaden en kan handlangers zonder problemen inschrijven als directeur of bestuurder.

Het KLPD koppelde voor het onderzoek een bestand van 2.273 geregistreerde criminelen aan gegevens van de Kamers van Koophandel. Dat leverde 1.516 ‘hits’ op, goed voor 577 verdachten die zonder problemen stonden ingeschreven, soms bij meer dan één bedrijf. In totaal trof het KLPD 1.136 bedrijven met met op papier dubieuze bestuurders of eigenaren. Van de 331 criminele organisaties waartegen in 2006 opsporingsonderzoek liep, stonden er 246 via hun leden geregistreerd bij de Kamer van Koophandel.

Het onderzoek becijfert dat de maatschappelijke schade van het gemak waarmee criminelen toegang hebben tot het bedrijfsleven groot is. Zo kost faillissementsfraude de samenleving naar schatting ongeveer 1,7 miljard euro. Zo’n acht- à negenduizend werknemers zijn daar jaarlijks direct of indirect slachtoffer van. Deze cijfers zijn mogelijk zelfs geflatteerd, doordat de berekening van faillissementsfraude afhankelijk is van rapportages en acties van curatoren. Die laten dat vaak achterwege als blijkt dat er uit de inboedel toch niets meer te halen valt.

Ook voor btw-fraude hebben criminelen legale nv’s of bv’s nodig. Dit gaat eveneens om grote bedragen. In de hele Europese Unie betreft de fraude naar schatting zestig tot honderd miljard euro. Duitsland en Groot-Brittannië zijn de belangrijkste speelvelden voor btw-criminelen. Voor Nederland wordt de financiële schade op honderd à tweehonderd miljoen euro geschat.

‘Staatsruiffraude’, heet dat in het politiejargon. Het is criminaliteit die vaak door anderen in het betrokken bedrijf niet eens wordt opgemerkt, totdat de recherche op de stoep staat en de fiscus met naheffingen komt. De bv die voor de btw-fraude misbruikt is, draait altijd op voor de belastingaanslagen, ongeacht de vraag of ook anderen in het bedrijf er verwijtbaar bij betrokken zijn geweest. Een faillissement is soms de onvermijdelijke afloop.

Niet alleen financiële instellingen, de horecabranche of transportbedrijven zijn een dekmantel voor criminele organisaties. De recherche trof criminele infiltratie ook aan bij werkgevers- en werknemersorganisaties, kerkgenootschappen en zelfs politieke organisaties.

Dergelijke constructies zijn onmisbaar voor het functioneren van criminele organisaties. „De legale wereld wordt dienstbaar gemaakt aan de georganiseerde criminaliteit”, aldus de onderzoekers. Formeel moeten bestuurders of directieleden een ‘verklaring van geen bezwaar’ aanvragen bij het ministerie van Justitie voordat inschrijving bij de Kamer van Koophandel mogelijk is. In de praktijk geldt die verplichting niet bij latere inschrijvingen in de registers van bestaande bedrijven of ondernemingen.

Dat de recherche dergelijke criminele infiltratie in tal van bedrijfssectoren aantrof, is daarvan het gevolg. Van touringcarbedrijven die fungeerden als koerier voor gestolen goederen naar de Balkan, cargadoorsbedrijven die containers met gestolen auto’s vervoerden, een Turks importbedrijf dat heroïne in fotolijsten smokkelde tot een Colombiaanse handelsmaatschappij die zeeschepen gebruikte voor cocaïnesmokkel.

Het ministerie van Justitie wil de controle op inschrijving verscherpen en in het uiterste geval ‘beroepsverboden’ kunnen opleggen. Maar de ‘Herziening toezicht rechtspersonen’ die dat mogelijk moet maken, gaat pas in 2011 in. Tot die tijd geldt deze criminele infiltratie in het bedrijfsleven als „een dreiging voor de Nederlandse samenleving”, aldus het KLPD in het Nationaal Dreigingsbeeld.