Zelfs Paulus de Boskabouter moet oppassen

Bijna 200 soorten paddestoelen worden vanaf volgende week beschouwd als verboden harddrugs. Ook paddestoelen in natuurparken. „Dit kan niet de bedoeling zijn.”

De overbekende rood met wit gestipte vliegenzwam is volop te vinden in Nederland. Zo ook in het Nationale Park De Hoge Veluwe. Maar met de invoering van het paddoverbod, op 1 december aanstaande, moeten ook deze paddestoelen eraan geloven. Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) heeft namelijk 186 soorten paddestoelen op lijst 2 van de Opiumwet geplaatst, en daarmee verboden verklaard, terwijl ze op allerlei plaatsen in Nederland in het wild groeien. Onder de verboden soorten zit ook de vliegenzwam.

Boswachter Henk Ruseler van de Hoge Veluwe reageert verbaasd. „Wij gaan géén paddestoelen verwijderen”, zegt hij stellig. „Sommige zijn beschermd. Wij moeten er juist op letten dat bezoekers ze niet beschadigen of meenemen. Daarnaast is het onbegonnen werk in een park van 5.500 hectare.”

Gedroogde paddo’s zijn in Nederland al jarenlang verboden, omdat ze worden beschouwd als harddrugs. Verse paddestoelen zijn tot 1 december legaal te koop bij zogeheten smartshops. De werkzame stoffen in paddo’s – psilocine en psilocybine – zorgen ervoor dat de gebruiker gaat hallucineren. Sinds in 2007 een 17-jarig Frans meisje in Amsterdam van een brug sprong nadat zij vermoedelijk paddo’s had gegeten, is het gebruik van paddo’s omstreden.

Maar vanaf aanstaande maandag lopen zelfs huis-, land- en tuineigenaren en natuurorganisaties het risico vervolgd te worden wanneer de verboden paddestoelen op hun grond groeien. Dat zegt advocate Adèle van der Plas die op verzoek van smartshophouder Ananda Schouten onderzoek verrichtte.

Stel, op een verlaten weiland groeit zonder dat de eigenaar dat weet een verboden paddestoel. Hiervoor kan hem maximaal één maand gevangenisstraf worden opgelegd. Is de eigenaar zich wél bewust van het groeien van de paddestoelen – hij weet het, maar hij doet er niets aan – dan wordt dat bestraft als een misdrijf en geldt een maximum celstraf van twee jaar. Bij grote hoeveelheden paddestoelen riskeert de eigenaar zes jaar gevangenis of een geldboete van maximaal 740.000 euro.

Janine Pijl van Geldersch Landschap en Kasteelen, noemt het belachelijk. „De regering kan ons net zo goed verbieden insecten te laten vliegen. Van besmette teken kan je ook gaan hallucineren.”

Volgens een woordvoerder van Staatsbosbeheer vallen de paddestoelen in het wild echter buiten de Opiumwet omdat deze niet bedoeld zijn om in smartshops te worden verkocht. „Dat werd ons duidelijk na overleg met juristen van de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid.”

Een woordvoerder van minister Klink sluit zich bij de reactie van Staatsbosbeheer aan. Maar wat nu als een exploitant van een natuurgebied verboden paddestoelen wil kweken ten behoeve van het landschap? „We wachten de uitkomst vrijdag van het kort geding af”, aldus de woordvoerder. Dat kort geding, aangespannen door de Vereniging Landelijk Overleg Smartshops, vond vanochtend plaats (zie kader).

Kamerleden reageren eveneens kritisch op het algehele verbod. Krista van Velzen (SP) stelde schriftelijke vragen aan minister Klink. „Zoals de wet nu geformuleerd is, kan zelfs Paulus de Boskabouter met een paddestoel in zijn achtertuin vervolgd worden. Dat kán niet de bedoeling zijn.”

Kamerlid Fred Teeven (VVD), groot voorstander van het paddoverbod, reageert laconiek op wat hij noemt „uitwerkingsproblemen”. „Als er paddestoelen op de lijst staan die niet bestaan of die geen werking hebben, nou, dan moeten die er vanaf. Het gaat ons er om dat die rotzooi niet verkocht wordt. Paddestoelen zijn onberekenbaar. Toeristen nemen ze en denken dat ze kunnen vliegen.”

De SP is tegen het paddoverbod, omdat dat de situatie alleen maar verslechtert. Ook Lea Bouwmeester (PvdA) en Boris van der Ham (D66) zijn het daarmee eens. De Kamerleden wijzen erop dat de omvang van het probleem beperkt is: het gaat met name om de toeristen in Amsterdam. „En die nemen niet alleen een paddo, maar ook een paar biertjes en een joint”, zegt Bouwmeester. Van Velzen vreest dat een verbod ertoe leidt dat toeristen uitkomen bij paddo’s van slechtere kwaliteit of bij LSD.

Ook smartshophouder Ananda Schouten waarschuwt voor de neveneffecten van het paddoverbod. „Bij mijn smartshops krijgt iemand onder de achttien nooit verdovende middelen mee. Een dealer die illegaal in paddo’s handelt heeft daar geen problemen mee.”

Ananda denkt ook dat de volksgezondheid júíst in gevaar komt wanneer paddo’s verboden worden. „Mensen die zelf in het bos gaan zoeken lopen het gevaar giftige paddestoelen te plukken, met alle gevolgen van dien.”

Uit een onderzoek van het Coördinatiepunt Assessment Monitoring bleek vorig jaar dat het risico voor de gezondheid van paddogebruikers beperkt is. Gebruikers raken niet lichamelijk of geestelijk verslaafd aan paddestoelen en gebruik leidt niet tot hersenschade. Omdat zowel de omvang van het gebruik als het aantal en de ernst van incidenten meevalt, concludeerden de onderzoekers dat er geen noodzaak is voor een wettelijk verbod op paddo’s.

Schouten begrijpt niet dat Klink het advies van deskundigen negeert. „Kennelijk schat hij zijn eigen opinie hoger in dan die van specialisten.”