Optimist

Mark Rutte is zélf misschien wel de hardstwerkende Nederlander van ons allemaal. Schreef in de zomervakantie even een gloednieuwe beginselverklaring voor zijn partij, loodste nog voor de Kerst de conceptversie door het partijcongres en warempel: het volgende visioen is alweer een feit. Pamflet van een optimist heet de nieuwste pennenvrucht, en hoe terecht: in krap zes pagina’s helpt Rutte niet alleen onze economie er weer bovenop, maar verlost ons en passant ook nog van de energiecrisis en de geopolitieke spanningen in de wereld. Ondertitel: ‘Naar een moderne economie: een GroenRechtse toepassing op energie.’ Geruchten gaan dat de VVD-leider ondertussen is begonnen aan wat in Haagse kringen al een politiek standaardwerk wordt genoemd: het twaalf pagina’s tellende schotschrift Hoezo geen ideeën? – Brieven aan Arend Jan Boekestijn.

Zo veelbelovend als de titel van Ruttes pamflet, zo verwarrend is overigens de vormgeving ervan. Want wat staat daar nou onder die hemelsblauwe lucht in dat prachtige groene weiland op de voorpagina? Is het een zonnepaneel? Is het een windmolen? Nee, het is een benzinepomp. Een benzinepomp in een grasveld. Even bekroop mij het angstige gevoel dat GroenRechts niet op zoek is naar alternatieve energiebronnen, maar naar alternatieve plekken om te tanken.

Helemaal paniekerig werd ik toen ik daarna las dat volgens Rutte „niet met zekerheid is te zeggen” of klimaatverandering „door de mens wordt aangewakkerd”. Nu bewonder ik Ruttes Popperiaanse inborst, maar er is geen wetenschapper die nog twijfelt aan de menselijke oorzaken van het klimaatprobleem – en een politicus die dat wel doet, zaait gemakzucht in plaats van een gevoel van urgentie. En dat is juist het probleem.

Want Rutte hekelt weliswaar terecht het met heffinkjes aanmodderende kabinet en het al even marginale ‘consuminderen’ van de linkse oppositie, maar gaat tegelijkertijd voorbij aan de oorzaak van dit alles: het volstrekte gebrek aan urgentie. En dan kun je in je pamflet pleiten voor innovatie wat je wilt, zolang de noodzaak niet gevoeld wordt, blijft ook de revolutie uit. Zoals de filosoof Friedrich Nietzsche al zei: „Oorlog is de moeder der ideeën.” Hij zei niet: „Kom aan jongens, schouders eronder!”

Maar ja, hij was ook geen optimist.

Rob Wijnberg