Groenland stemt over meer autonomie

Groenland stemt vandaag over ruimere autonomie van Denemarken. Met de exploitatie van olie en grondstoffen als inzet.

Aap (ja) of Naamik (nee). Voor of tegen ruimere onafhankelijkheid, dat is de vraag die 39.000 stemgerechtigde inwoners van Groenland vandaag krijgen voorgelegd. Drie jaar heeft het Groenlandse parlement onderhandeld met de collega’s uit Kopenhagen over de precieze inhoud van het referendum. Het referendum is niet-bindend, maar de uitslag zal zowel door Kopenhagen als Nuuk worden gerespecteerd.

Resultaat: op 32 gebieden kan Groenland, als een meerderheid van de bevolking ‘ja’ zegt, vanaf 21 juni volgend jaar autonoom beslissingen nemen. Het gaat om binnenlandse bevoegdheden inzake politie, justitie en gevangenisbeheer. Ook zal Groenland zelfstandig verdragen kunnen sluiten met andere landen. Het Inupik, de taal van de Inuit die ook bekendstaat als Groenlands, wordt erkend als officiële landstaal.

Veel Groenlanders zien het referendum als laatste stap naar mogelijk volledige onafhankelijkheid, met alleen de Deense kroon en de Deense koningin als band met Denemarken. Verwacht wordt dat tussen de 60 en 80 procent, afhankelijk van de opkomst, zal kiezen voor grotere autonomie.

Het meest heikele punt bij de onderhandelingen over het referendum was de exploitatie van de mogelijke rijke Groenlandse bodem. Daarover werd een ingewikkeld compromis bereikt. Groenland krijgt niet het eigendomsrecht, zodat olievelden niet kunnen worden verkocht aan pakweg Russische maatschappijen. Wel mag het de bodem exploiteren. De eerste vijf jaar nog in samenwerking met Denemarken, daarna helemaal zelfstandig.

Zodra de nu nog slecht ontgonnen bodem meer dan 10 miljoen euro oplevert, gaat de jaarlijkse bijdrage van Denemarken aan Groenland omlaag. Kopenhagen betaalt nu 430 miljoen per jaar aan Nuuk, ruim een derde van de begroting van Groenland.

De financiële verhouding tot Denemarken is het belangrijkste debat in de voormalige kolonie. Het grootste eiland ter wereld, dat voor 80 procent met ijs is bedekt, werd in 1953 een Deense provincie en kreeg in 1997 een autonoom statuut. Het land van 56.400 inwoners (90 procent Inuit, de rest hoofdzakelijk Denen) haalt zijn inkomsten voor 90 procent uit de visvangst, onvoldoende om alle voorzieningen te kunnen betalen. Groenland hoopt door exploitatie van de bodem in de toekomst extra inkomsten aan te boren. De klimaatcrisis en de opwarming van de aarde kunnen daarbij in het voordeel van het eiland zijn, denken de voorstanders.

Tegenstanders vrezen dat Groenland altijd te weinig (financiële) middelen zal hebben. Het eiland kampt met corruptie en alcoholisme. Groenlanders boven de vijftien drinken gemiddeld 11,6 liter pure alcohol per jaar, het meeste van de regio. Met ruim vijftig zelfmoorden per jaar heeft het eiland het hoogste zelfmoordpercentage ter wereld. Een op de vier jonge vrouwen heeft een zelfmoordpoging ondernomen.