Chávez verliest 5 staten maar wint er 17

Zondag hield Venezuela verkiezingen. Gisteren werden de uitslagen bekend.

De bevolking vond inflatie en veiligheid belangrijker dan de persoon Hugo Chávez.

Tijdens de regionale verkiezingen in Venezuela hebben tegenstanders van president Hugo Chávez zondag overwinningen geboekt in een aantal belangrijke deelstaten. Pijnlijk voor de regeringspartij was vooral het verlies van de burgemeesterspost van Groot-Caracas, de hoofdstad van het land.

Maar Chávez won nog altijd in ruim driekwart van alle staten. In een reactie gisterochtend vroeg Nederlandse tijd, sprak hij van een overwinning van de „Venezolaanse democratie en de grondwet”.

Hij bagatelliseerde het verlies van zijn partij, de PSUV (Verenigde Socialistische Partij van Venezuela, een alliantie van 11 linkse partijen), in deelstaten als Miranda, Carabobo en Zulia. Daar is volgens hem alleen met kleine verschillen verloren.

Het ging zondag om verkiezingen in 22 van de 23 deelstaten, waar nieuwe gouverneurs konden worden gekozen. Tegelijkertijd konden de 17 miljoen kiesgerechtigden meer dan 300 nieuwe burgemeesters aanwijzen. Rond 65 procent van de kiezers kwam opdagen.

Vier jaar geleden won de oppositie slechts in twee deelstaten, gisteren in vijf. „Carabobo en Zulia, de laatste vooral wegens de olie, zijn economisch erg belangrijk”, zegt Feliciano Reyna, voorzitter van Sinergia, een non-gouvernementele organisatie die democratische participatie propageert. „En er wonen veel mensen, net als in Caracas. Daar zit de winst voor de oppositie”. Maar, zo constateert Reyna ook, Chávez blijft toch de grote winnaar. „Hij is al tien jaar aan de macht en als je dan in 17 van de 22 deelstaten wint, ben je gewoon nog heel populair. De oppositie heeft nog veel werk te doen.”

Hoewel de populaire Chávez heeft geprobeerd de verkiezingen om zijn persoon te laten draaien, waren het vooral thema’s als veiligheid, de torenhoge inflatie en het afvalprobleem in de grote steden die de kiezers bezighielden.

„Daarom zag je tijdens deze verkiezingen ook dat mensen meer aandacht hadden voor de programma’s van partijen en wat bestuurders hadden bereikt”, zegt Reyna.

In tegenstelling tot zijn agressieve taal tijdens de campagne toonde Chávez zich nu mild. Na het uitbrengen van zijn stem zei hij voor de televisiecamera’s dat hij de uitslagen zou respecteren, net zoals vorig jaar toen hij een referendum verloor met een miniem verschil. Eerder deze maand had hij bijvoorbeeld nog gedreigd tanks de straat op te sturen in de belangrijke deelstaat Carabobo, als zijn partij daar zou verliezen.

Zijn reactie was vooral gericht aan de oppositieleden. Die hadden nadrukkelijk de nationale verkiezingscommissie opgeroepen de uitslagen te respecteren en zo snel mogelijk bekend te maken. Oppositiepartijen vreesden dat de verkiezingscommissie, onder invloed van de regering, bepaalde uitslagen in deelstaten, mogelijk niet meteen bekend zou maken.

De vrees voor gesjoemel met de uitslagen gold in het bijzonder deelstaten waar de oppositie of dissidenten (voormalige leden van de PSUV) mogelijk zouden winnen.

Over het algemeen verliepen de verkiezingen relatief vreedzaam. De aanwezigheid van buitenlandse waarnemers en troepen op straat droegen bij aan een ordelijk verloop. In de straten van Caracas was het gisteren rustig, op wat incidenteel vuurwerk na.

Bij de stemlokalen stonden vanaf acht uur ’s ochtends lange rijen van mensen te wachten. Bij een van de stemcentra, op de Avenida Principal el Bosque, waren er voor oudere stemmers houten stoeltjes op straat gezet, zodat zij niet hoefden te staan in de ellenlange rijen.

Officieel moesten de stemcentra om vier uur ’s middags afsluiten. Maar op het laatste moment besloot de verkiezingscommissie alsnog de deuren langer open te houden bij de centra waar nog altijd mensen stonden te wachten. Volgens de oppositie was deze beslissing onder druk van de regering tot stand gekomen, zodat aanhangers van president Chávez meer tijd hadden om te stemmen.

„Het is nu afwachten wat Chávez gaat doen”, zegt Feliciano Reyna van Sinergia. „Gaat Chávez volgend jaar opnieuw een referendum houden om het onbeperkt verkiesbaar stellen van de president erdoorheen te krijgen, zodat hij langer aan de macht kan blijven. Of zal de winst van de oppositiepartijen in dichtbevolkte staten hem nu afschrikken?”