Brown gooit Labour-dogma's overboord

De Britse economie maakt ‘buitengewone tijden’ door. Dat dwingt Labour-premier Brown terug te komen op eerdere beloftes en de belastingen te verhogen.

Londen, 25 nov. - De wijsheid van gisteren is niet die van vandaag. Onder dat motto zette de Britse premier Gordon Brown, die zichzelf graag presenteerde als de voorzichtigheid in eigen persoon, gisteren manmoedig een aantal sociaal-economische dogma’s overboord waarmee Labour de kiezers ruim een decennium met succes had gepaaid.

„Dit zijn buitengewone tijden”, zei minister van Financiën Alistair Darling gisteren in het Lagerhuis, waar hij vooruitblikte op de begroting van volgend jaar.

Dus weg met de stelregel dat de staatsschuld nooit meer dan 40 procent van het nationaal inkomen mag bedragen. In de Britse plannen leent de overheid de komende jaren 394 miljard pond, waardoor de staatsschuld in 2013 oploopt tot 57 procent.

Weg ook met Browns oude stelregel dat de regering alleen geld leent voor concrete investeringen. En – misschien wel de meest gevoelige kwestie – weg met de belofte dat Labour de inkomstenbelastingen niet verhoogt.

De grote leningen die de regering nodig acht om de snel inzakkende economie nieuwe impulsen te geven moeten immers op de een of andere manier bekostigd worden. Mensen met een inkomen van 100.000 pond of meer verliezen bepaalde belastingvoordelen. En de regering wil inkomsten boven de 150.000 pond aanslaan met een nieuw, hoger tarief van 45 procent. Die maatregel zou overigens pas van kracht worden na de verkiezingen, uiterlijk in 2010.

Het argument van de regering om de rijken hoger aan te slaan, is dat de mensen die het sterkst hebben geprofiteerd van de economische bloei in zware tijden wel wat extra’s mogen bijdragen. Een riskante zet. Juist onder Browns voorganger Blair heeft Labour er alles aan gedaan het imago kwijt te raken van een partij die hardwerkende en veelverdienende mensen hun geld afhandig wil maken.

[Vervolg Belastingen: pagina 11]

Belastingen

Critici: plan ontbeert economische logica

[Vervolg van pagina 1] Niemand verwoordde Labours opvattingen destijds beter dan Peter Mandelson, onlangs in Browns kabinet teruggekeerd als minister van Economische Zaken: „Ik ben volkomen ontspannen over mensen die stinkend rijk worden, zolang ze hun belastingen maar betalen.”

Na zorgvuldige bestudering in zogeheten focusgroepen – een omstreden werktuig uit de Labour-gereedschapskist dat wel moeiteloos lijkt te hebben overleefd – kwam de regering de afgelopen weken echter tot de conclusie dat er wel degelijk voldoende steun is in de samenleving voor zo’n maatregel. Maar deze stap schept ook onzekerheid. „Als het vandaag 45 procent wordt, waarom morgen dan niet 50 procent”, vroeg Martin Wolf, commentator van de Financial Times, zich af.

De regering is bereid zich extra in de schulden te steken om een nieuwe impuls mogelijk te maken voor de economie, die kampt met een snel teruglopende vraag. Ze trekt in totaal 20 miljard pond uit voor belastingdouceurtjes, zowel voor bedrijven als voor particulieren. Het grootste deel van het geld gaat op aan een tijdelijke verlaging met 2,5 procent van het btw-tarief tot 15 procent, de facto een oproep aan de Britten om zich „de recessie uit te winkelen”, aldus de FT.

De oppositie hekelt de plannen van de regering. De Conservatieve woordvoerder George Osborne noemde die „roekeloos”. Volgens hem zal het rendement van de impulsen van de regering gering zijn en zal de schuldenberg van de regering een herstel van de economie juist in de weg staan. Ook herinnerde hij eraan dat Darling ook bij zijn eerdere prognoses steeds veel te optimistisch was geweest.

Zijn Liberaal-Democratische tegenvoeter Vince Cable was evenmin te spreken over het stimuleringspakket. Hij stelde dat het verstandiger zou zijn geweest om gewoon een belastingverlaging in te voeren. Daarvan profiteert de economie als geheel meer rechtstreeks dan van een btw-verlaging, stelt hij.

Op dat laatste punt kreeg Cable bijval van de topman van de kledingketen Next, Simon Wolfson. In een ingezonden brief in het dagblad The Times schrijft hij dat de stap van de regering „elke economische logica ontbeert”. Het kost de bedrijven een hoop geld om de nieuwe berekening door te voeren in hun administratie, het zal de vraag nauwelijks stimuleren en slechts weinigen zullen zich er beter af door voelen.

Andere commentatoren wijzen erop dat het de vraag is in hoeverre bedrijven de volledige btw-verlaging in de prijzen voor hun klanten zullen doorberekenen. Bovendien is zelfs een volledig prijsverschil van 2,5 procent niet bijzonder veel.

Het warenhuis Marks & Spencer zag zich vorige week genoopt kortingen te geven van 20 procent. Veel andere winkels lokken kopers met soortgelijke aanbiedingen.

Maar hoewel de gok om de overheid diep in het rood te steken wordt beschouwd als een sprong in het duister, pakte die in eerste instantie goed uit. De belangrijkste koersen op de beurs in Londen vlogen gisteren bijna 10 procent omhoog, een record. Deels was dat overigens te danken aan het reddingspakket voor Citigroup van de Amerikaanse regering.