'U', een opera voor de Klingon

„Klingon zijn dol op opera. Je weet wel, die gasten uit Star Trek, aliens, met van die hobbelige hoofden en lange haren. Neem Lieutenant Commander Worf, een groot operaliefhebber. Hij luistert vaak naar muziek. Dat is een feit.”

Voor Klingon – het volk van planeet Qo’noS (Kronos in het Nederlands) – maakte Floris Schönfeld (26) de opera U. Zelf spreekt hij consequent van herontdekken. „Ik ben begonnen met de aanname dat de Klingonopera bestaat. Anders heeft het geen zin. Je moet geloven dat wat je maakt authentiek is. Niet zo maar iets leuks doen met een Klingonmuts op je kop.”

Met het project studeerde Schönfeld deze zomer af aan de interfaculteit ArtScience in Den Haag. In de VS werkte hij de afgelopen weken verder aan het stuk. Drie scènes zijn inmiddels zo goed als af, de rest wil hij al improviserend voltooien.

„Tijdens mijn onderzoeksperiode ben ik gaan zoeken naar antwoorden op vragen als: Hoe denken de Klingon over muziek? Welk doel heeft opera voor hen? De televisieserie en enkele handboeken dienden als onderzoeksmateriaal. Ik heb zeker vijftig uur voor de tv gezeten. Je kunt het vergelijken met onderzoek naar oud-Griekse muziek. Men weet dat het bestond, alleen een muzieknotatie is er niet. Er zijn slechts beschrijvingen overgeleverd. Op basis daarvan reconstrueer je de muziek.

„Zo ga ik ook te werk. Ik pak het vooral antropologisch aan. De Klingon zijn een mengelmoes van aardse volkeren. Hun uiterlijk heeft veel Mongoolse trekken. En ook de Samoeraicultuur komt terug. Zo is eergevoel een van de basisprincipes van de Klingon. De ereregels van een krijger staan nauwkeurig beschreven op internet. Op die manier kun je afleiden wat voor functie muziek moet hebben gehad.

„Strijd is bijvoorbeeld een belangrijk aspect. Dat is ook het grondprincipe van hun muziek. Die draait om confrontatie in plaats van harmonie. De Klingon zijn een bloeddorstig volk.

„Mijn opera vertelt het verhaal van Kahless de Onvergetelijke. Een Messias-achtige figuur. Zie hem als een combinatie van Jezus en Hercules. Kahless staat aan de basis van de Klingoncultuur. Het verhaal gaat als volgt: Kahless wordt bedrogen door zijn broer. Zijn broer vermoordt zijn vader en steelt diens zwaard. In de Klingoncultuur is dat zo ongeveer het ergste wat je iemand kunt aandoen. Kahless stelt vervolgens alles in het werk om zijn eer en die van de familie te herstellen, en onderneemt een hele serie heldendaden. Uiteindelijk vecht hij het uit met zijn broer in de onderwereld. In feite zit er dus heel veel menselijks in. Alle grote thema’s komen aan bod. Conflict, liefde en grootse gevechten.

„Zelf kende ik Star Trek wel, maar was geen diehard fan. Een Trekkie ben ik nog steeds niet trouwens. Mij intrigeert vooral de vage grens tussen feit en fictie. Star Trek bestaat niet alleen op tv, in fictie. Ook daarbuiten leeft de serie. De fangemeenschap is heel actief. De taal ontwikkelt zich bijvoorbeeld nog steeds. Er bestaat zelfs een Klingon Language Institute. Dat fascineert mij. Dit project gaat over de verschillende lagen van realiteit. Over de kracht van fictie. Hoever je daarmee kunt gaan. Ik ben benieuwd of de fans mijn werk accepteren. Of het wordt opgenomen in de Star Trek-wereld. Dan wordt mijn opera straks ook een soort fictie.”

Floris Schönfeld geeft 27/11 20.30 uur een presentatie van ‘U’ in Zeebelt Theater, Den Haag. Inl.: www.zeebelt.nl; www.klingon.org