'Kein geloel, spielen' is passé

Feyenoord3ADO1

Ruststand 2-1. 9. Knopper 0-1, 15. Makaay 1-1, 42. Fer 2-1, 54. Bruins 3-1. Scheidsrechter: Nijhuis. Toeschouwers: 41.500.

Mental coaching dringt langzaam ook door tot de Nederlandse voetbalgemeenschap. Natuurlijk zijn ze er nog, de trainers die met psychologie van de koude grond of peptalk uit de vorige eeuw menen hun elftal te kunnen inspireren. Maar de tijden veranderen. Topvoetbal vraagt om topbegeleiding, wetenschappelijk onderbouwd op fysiek én mentaal terrein. Om dat aan te geven, werd gisteren na afloop van Feyenoord-ADO Den Haag het Handboek mental coaching, topsport is Hoofdzaak uitgereikt aan Feyenoordtrainer Gertjan Verbeek.

De wedstrijd was na afloop van de persconferentie gauw besproken. Feyenoord had na een vroege achterstand geen moeite gehad met het zwakke ADO. Het speelde onder leiding van de doorgewinterde en eindelijk fitte spits Roy Makaay soms fris én doeltreffend. Daarnaast maakten de 18-jarige Giorginio Wijnaldum en de 23-jarige Karim El Ahmadi indruk.

Maar daar ging het niet over bij de nabespreking. De waslijst aan geblesseerde Feyenoordspelers moest worden doorgenomen. De een had op de training wéér een spierscheuring opgelopen, de ander was geestelijk niet in staat geweest om te voetballen omdat zijn vrouw was bevallen. Weer een ander had bij het uitlaten van zijn hond zijn enkel verzwikt. Van een structureel probleem was geen sprake. Voetballers raken nu eenmaal geblesseerd, wel of niet veroorzaakt door overbelasting of verkeerde training, zei Verbeek.

De 46-jarige trainer weet waarover hij praat. De opvolger van Bert van Marwijk heeft na zijn aanstelling afgelopen zomer menig aspect van begeleiding mogen veranderen. Naast de vervanging van de medisch staf (in plaats van één sportarts een team van specialisten verbonden aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam) veranderde hij de trainingsmethoden, met meer nadruk op kracht en explosiviteit. Of dat de oorzaak is van de opeenvolging van blessures, betwijfelt Verbeek. Mogelijk is het een complex van factoren dat daartoe heeft bijgedragen.

Verbeek staat open voor nieuwe inzichten. Door zijn open mind kwam hij in contact met Danny Warbout en Martin Beljon van Het Tiende Huis, een bureau dat trainingen geeft in mentale begeleiding, zoals stimulering, motivering en weerbaarheid. Toen Verbeek in 2004 terugkwam bij Heerenveen als opvolger van Foppe de Haan ging hij samenwerken met Warbout. De voetbalcoach nam een specialist (in dit geval op het gebied van psychologie) bij de arm om zijn spelers beter te kunnen begrijpen. Dat in navolging van De Haan die anderen om steun had gevraagd, zoals ‘prestatiemanager’ en bedenker van het coaching systeem ActionType, waar ook Louis van Gaal zich van bedient.

In het boek zegt Verbeek: ‘In een machowereld als het voetbal is het niet eenvoudig een plek in te ruimen voor mental coaching, maar het gaat gebeuren. Waarschijnlijk sneller dan gedacht. Zelfinzicht leidt tot keuzes, minder stress en onzekerheid en een goed gevoel van eigenwaarde. Zodra de voetballer er achter komt dat een andere manier van denken tot betere prestaties leidt is het pleit beslecht.’ Wie Verbeek na de wedstrijd aanhoorde over de succesvolle terugkeer van de Belgische verdediger Timothy Deryck, die een talent was, werd uitgeleend aan Dendermonde, daar speelde als een vakantieganger, terugkeerde in Rotterdam en door Verbeek werd aangesproken op zijn conditieachterstand, zijn flegma en zijn trainingsinzet, begrijpt dat er tegenwoordig meer nodig is dan het ‘Kein geloel, spielen’ waarmee Ernst Happel Feyenoord in 1970 naar de Europa Cup loodste.

Het boek geeft bijvoorbeeld aan waarom spelers in een thuiswedstrijd beter presteren dan in een uitwedstrijd. Evolutiepsychologen aan de Universiteit van Northumbria hebben onlangs na onderzoek aangedragen dat mensen mogelijk net als dieren harder vechten als ze hun territorium verdedigen. Onderzoek bij profvoetballers gaf aan dat het niveau van testosteron (hormoon dat agressie, reactievermogen en ruimtelijk inzicht vergroot) bij trainingen op 100 lag, bij uitwedstrijden op 120 en bij thuiswedstrijden op 150 of zelf 165 (als de aartsrivaal op bezoek kwam). Aan Verbeek en andere trainers spelers in balans te brengen, elke wedstrijd op hetzelfde niveau te laten presteren. Daarover geeft het boek de handleidingen die Verbeek intussen bekend zijn. Hoe om te gaan met spelers die in uitwedstrijden verkrampen, maar vooral ook (in het geval Feyenoord) verkrampen zodra ze thuis spelen voor het kritische publiek in de Kuip.

Gisteren won Feyenoord thuis van ADO, met bijna een elftal aan invallers. Jonge spelers die zelfs de supporters niet kenden: de Belg Timothy Derijck die was afgeschreven, de Zuid-Afrikaan Kermit Erasmus en Luis Pedro die mochten invallen, Kevin Wattamaleo die op de reservebank zat omdat vaste spelers wegens blessures ontbraken. Of zij, en Wijnaldum die nu al een wonderkind wordt genoemd, de top bereiken hangt van veel factoren af. Verbeek wil zich erop voorbereiden. Je niet laten verblinden door oude successen. Verbeek en Feyenoord zijn nieuwe wegen ingeslagen. Het duurt nog even, een paar overwinningen op rij zegt niks, na een reeks van nederlagen. Alles heeft tijd nodig.