Effectiviteit AZ gaat boven attractiviteit

AZ2

Ajax0

Ruststand 1-0. 22. De Zeeuw 1-0, 50. Ari 2-0. Scheidsrechter: Luinge. Toeschouwers: 17.149.

Erik Oudshoorn

Na een wedstrijd waarover trainer Marco van Basten opmerkte dat Ajax die terecht had verloren, kwam AZ-coach Louis van Gaal tot een treffende conclusie. In pakweg een maand tijd heeft zijn team behalve de Amsterdamse titelkandidaat ook twee keer PSV verslagen. „En dat is sinds de tijd van oud-trainer Georg Kessler niet meer voorgekomen”, refereerde Van Gaal aan het kampioensjaar 1980-1981. Hij had er de 3-0 zege op FC Twente nog aan kunnen toevoegen.

De topspelers van de Nederlandse competitie verbleken dit seizoen als ze op bezoek gaan bij AZ. En dat geeft wel aan dat de ploeg van Van Gaal veel degelijker is geworden, daar waar hij wellicht aan attractiviteit heeft moeten inboeten. De zege op Ajax bevestigde tevens dat AZ serieus meedingt in de tombola die de titelstrijd dit seizoen kan worden genoemd. Van Gaal: „We zijn op de goede weg. We hebben het vertrouwen gekregen dat we van topploegen als Ajax en PSV kunnen winnen. Voormalig PSV-doelman Ronald Waterreus wees ons hier nog op toen hij bij ons in dienst was. Als je hogerop wil, zei hij, moet je in dit soort duels de bovenliggende partij kunnen zijn.”

Aan het Kooimeerplein in Alkmaar verloor AZ dit seizoen alleen de eerste thuiswedstrijd, tegen NAC (1-2). Op zondag 31 augustus waren de olympiërs uit de selectie van Van Gaal nauwelijks bekomen van de vermoeienissen in China. Daarna volgde een nederlaag tegen ADO Den Haag, mede door een rode kaart voor Brett Holman. Vervolgens probeerde Van Gaal op de training verschillende speelwijzen uit. Hij zette de beste krachten weer op de goede plek en koos ervoor zijn team te laten terugzakken op eigen helft om van daaruit ruimte te creëren voor de tegenaanval. Tegen PSV kwam de ommekeer (1-0 zege).

Voor Ajax, zijn eeuwige liefde, bedacht Van Gaal weer een variant op deze tactiek. Nu liet hij een aantal spelers agressief storen op het middenveld. Daar had Ajax dan ook moeite goede aanvallen op te bouwen. „Ik was bang dat onze tegenstander anders de kans zou krijgen de bal geduldig rond te spelen”, verklaarde Van Gaal.

Achterin speelden de verdedigers van AZ vaak zonder rugdekking één tegen één. Maar de normaal gesproken razendsnelle Miralem Sulejmani en baldribbelaar Luis Suarez konden daar niet van profiteren. De eerste is duidelijk nog niet in goeden doen na een blessureperiode, de tweede werd flink kort gehouden door de uitblinkers in het centrum van de AZ-defensie, Niklas Moisander en vooral Hector Moreno. Gevolg: Suarez speelde zichzelf uit de wedstrijd. Een enkele voorzet vanaf links van Sulejmani, waar rechtsback Gill Swerts te veel ruimte weggaf, zorgde nog voor wat gevaar. Maar meer ook niet.

In de tweede helft was Ajax vaker aan de bal, maar dat leverde geen kansen op. Integendeel. AZ-doelman Sergio Romero werd zelden op de proef gesteld, hoe Van Basten, die Leonardo en Evander Sno inbracht, ook wisselde.

AZ was in de eerste helft op voorsprong gekomen door een benutte strafschop van Demy de Zeeuw nadat Eyong Enoh het standbeen van Martens had ‘meegesleept’. Ari vergrootte de voorsprong met een fraai hakje. In de tweede helft begon het harder te sneeuwen en het was frappant om te zien hoe snel het spelpeil daalde. Ajax noch AZ bleek goed met de omstandigheden te kunnen omgaan. De bal rolde niet meer, maar de spelers bleven soleren of over het witte tapijt passen. Met veelvuldig balverlies tot gevolg. Martens was kennelijk niet op de hoogte van de weersvoorspellingen, want hij moest tijdens de wedstrijd van schoenen wisselen.

Het was allemaal in het voordeel van de verdedigende partij, in dit geval AZ, dat nog genoeg kansen kreeg om het duel definitief te beslissen. „Je zag het geloof bij ons wegebben”, zei Van Basten. „Met Sno als extra spits heb ik nog geprobeerd er wat aan te doen, maar de strijd was toen als gestreden.”

Het grillige Ajax, dat een week eerder nog excelleerde tegen PSV, heeft behoefte aan vastigheid en zekerheid. Dat werkt Van Basten niet in de hand door elke week de opstelling te veranderen. Tegen PSV was Dennis Rommedahl nog basisspeler, nu zat hij niet eens op de bank. Dat had ook te maken met de terugkeer van Sulejmani, maar die verdiende het nog niet om te beginnen. Bij Oranje was het nooit te voorspellen met welke opstelling Van Basten kwam, als clubtrainer zal hij naar meer stabiliteit moeten streven.

De samenstelling van AZ kent in dat opzicht weinig verrassingen. Hoewel Van Gaal vorig jaar al had willen oogsten, wordt het woord kampioenschap niet eens op fluistertoon uitgesproken in Alkmaar. Van Gaal is realistisch geworden. „Het zal nog jaren duren voordat hier een echte topclub is ontstaan”, gaf hij nuchter aan.