Toevallige ontdekking van stof die vingerafdrukken beter zichtbaar maakt

Een exotisch polymeer, een lange keten van afwisselend zwavel- en stikstofatomen, blijkt onvermoede diensten te kunnen bewijzen bij het zichtbaar maken van vingerafdrukken. Zelfs afdrukken op stoffen als aluminiumfolie of katoen, die met de traditionele detectietechnieken nauwelijks zichtbaar te maken zijn, treden zonder problemen aan het licht bij gebruik van dit polythiazyl. Maar ook minuscule hoeveelheden printerinkt, die bijvoorbeeld achterblijven op een envelop wanneer er een geprinte brief in heeft gezeten, leveren nog leesbare teksten op (Chemical Communications, 4 november).

De ontdekking is bij toeval gedaan door onderzoekers die werkten aan het donkerblauwe tot zwarte plastic polythiazyl. Dat is al dertig jaar onderwerp van uitgebreid onderzoek, omdat het – voor een plastic – goed elektrische stroom geleidt en bij een temperatuur van 0,3 graden boven het absolute nulpunt zelfs een supergeleider wordt. Tot nu toe bleek het echter ook na uitgebreid chemisch sleutelen onmogelijk om tot grootschalige toepassingen te komen. Paul Kelly en zijn collega’s van de universiteit van Loughborough ontwikkelden vorig jaar een methode waarmee ze het polymeer uitgaande van kleine moleculaire bouwstenen met stikstof- en zwavelatomen in grote hoeveelheden kunnen synthetiseren. Terwijl ze daarmee bezig waren, ontdekten ze dat op al het glaswerk dat ze tijdens de synthese even hadden aangeraakt na verloop van tijd donkerblauwe vingerafdrukken zichtbaar werden.

Polythiazyl wordt gesynthetiseerd uit een simpel gasvormig basismolecuul S4N4 dat via een tussenreactie lange ketens van zwavel- en stikstofatomen kan vormen. Omdat het basismolecuul gasvormig is, kan het lekken en in aanraking komen met vingerafdrukken op glaswerk. Een onbekende component in menselijke vingerafdrukken zorgt er vervolgens voor dat lokaal het polythiazyl wordt gevormd, waardoor ook die donkere kleur ontstaat.

Bijzonder is dat de vingerafdruk op bijna iedere tot nu toe geteste ondergrond zichtbaar wordt. De methode blijkt bovendien uiterst gevoelig: zelfs vingerafdrukken op papier dat met water en ether is doorweekt en vervolgens gedroogd, gaven zonder problemen hun geheimen prijs. Opvallend was ook een experiment waarbij de onderzoekers met hun vingers aan een kogel zaten en die vervolgens afschoten. Normaal gesproken zorgt de tijdens het afschieten ontwikkelde hitte ervoor dat geen afdrukken meer zichtbaar te maken zijn, maar opnieuw was dit geen probleem voor het polythiazyl. Rob van den Berg