Staatsbank moet imago Nederland oppoetsen

Na weken van onzekerheid is duidelijk wat er met Fortis en ABN Amro gaat gebeuren. Ze gaan samen één sterke Nederlandse speler vormen. Onder leiding van Gerrit Zalm.

Gistermiddag rond twaalf uur liet minister Bos van Financiën een dvd’tje bezorgen op de hoofdkantoren van ABN Amro en Fortis in Nederland. Het bevatte een videoboodschap van de bewindsman aan de dertigduizend medewerkers die een einde maakte aan de zenuwslopende onduidelijkheid van de afgelopen weken. We gaan integreren!, aldus de enig aandeelhouder.

Later in de middag, om vier uur, ontvouwde de minister zijn plannen voor de twee staatsbanken ook aan de rest van het land.

Sinds de Nederlandse staat begin oktober de twee banken had genationaliseerd, heeft Bos verschillende toekomstscenario’s bestudeerd: Fortis al dan niet gedeeltelijk verkopen aan de hoogste bieder. Fortis en ABN Amro als twee zelfstandige banken naast elkaar in stand houden. Of toch het aloude plan dat Fortis als triomfantelijke overwinnaar van het overnamegevecht om ABN Amro vorig jaar zelf geschreven had: volledige integratie van de consumentenbank, de private bank voor rijke particulieren, de commercial bank voor het midden- en kleinbedrijf en de verzekeringsactiviteiten van Fortis en ABN Amro in Nederland.

Na gesprekken met de betrokken bedrijven en consultatie van adviesbureau Booz & Co. koos Bos voor scenario 3, met uitzondering van de verzekeringstak van Fortis, die in de verkoop wordt gezet. De gekozen optie noemde de minister „de beste oplossing voor dit bedrijf, en ook voor het land.”

Met de definitieve samenvoeging, zo redeneert de staat, ontstaat een nieuwe, ijzersterke Nederlandse bank. Dat is goed nieuws voor zowel de medewerkers als de clientèle – zakelijk en particulier, nationaal en internationaal. En dát is weer goed voor de internationale uitstraling van Nederland. Meermalen noemde de minister het vorig jaar opgerichte Holland Financial Center, de institutionalisering van ’s lands ambitie om een aantrekkelijke vestigingsplaats te zijn voor financiële instellingen en activiteiten. Dat klimaat had met het verdwijnen van ABN Amro juist zo’n knauw gekregen. Maar nu zal dat tij keren. „We gaan mooie tijden tegemoet”, zei Bos strijdvaardig. De nieuwe bank zal onder de merknaam ABN Amro gaan opereren.

Voor het zover is moet er nog veel gebeuren. Ten eerste zullen de twee banken nog moeten worden losgeweekt van hun huidige moedermaatschappijen: Fortis van zijn oude holding in Brussel, ABN Amro van het overnamevehikel RFS Holdings, waarin ook nog Fortis’ consortiumpartners RBS en Santander participeren. Bos verwacht dat deze ontvlechting pas in de loop van de volgend jaar voltooid zal zijn; pas daarna kan de integratie echt beginnen.

Daarnaast moet de minister nog groen licht voor de fusie vragen aan Eurocommissaris Kroes van Mededinging. Kroes stelde vorig jaar ondubbelzinnig de voorwaarde aan Fortis dat zij voor de inlijving van ABN Amro tien procent van de bankactiviteiten voor het mkb zou moeten afstoten. Fortis besloot een trits ABN-onderdelen te verkopen, waaronder HBU, aan Deutsche Bank. Die verkoop werd na de nationalisatie opgeschort.

Bos zei gisteren de ‘HBU-transactie’ graag te willen terugdraaien. „In goede dialoog” met Brussel wil hij bekijken of die afstoting in de huidige omstandigheden „nu nog wel noodzakelijk is”. Financiën gaat ervan uit dat het marktaandeel van Fortis en ABN Amro in de afgelopen maanden, door weglopende klanten, dermate is teruggelopen dat van een dominante positie geen sprake meer is.

Veel tegenstand voor de onvermijdelijke inkrimping van arbeidsplaatsen (naar schatting 7.800 banen) vreest de overheid niet. Daarover zijn vorig jaar al met de sociale partners afspraken gemaakt, die Bos zal overnemen: geen gedwongen ontslagen en een nette afvloeiingsregeling. De eerste reacties van ondernemingsraden en bonden op het nieuws van gisteren waren positief. Bestuursvoorzitter Jan van Rutte van Fortis Bank Nederland liet overigens weten het aantal te schrappen banen beduidend lager in te schatten.

Meer weerstand zal de fusie op de werkvloer oproepen. De afgelopen weken zijn de cultuurverschillen tussen beide bloedgroepen versterkt. Aan de nieuwe bestuursvoorzitter Gerrit Zalm om daaraan een eind te maken. Bos prees hem als een „onafhankelijke geest die niet verbonden is met de geschiedenis van Fortis of ABN Amro.” Zalm, nu nog financieel bestuurder bij DSB Bank zal „zo snel mogelijk” beginnen.

M.m.v. Cees Banning, Heleen de Graaf en Jeroen Wester