Uit elkaar halen of juist samenvoegen?

De toekomst van ABN Amro en Fortis ligt in de handen van minister Wouter Bos.

Mogelijk neemt hij vandaag al een besluit.

Het ging om het redden van banken, nu gaat het om het redden van banen.

Wouter Bos was twee maanden geleden de man die Fortis en ABN Amro nationaliseerde en terugtrok van de rand van de afgrond. Daarna pas kwam de vraag: wat nu? Wat doe je eigenlijk met twee banken die bezig waren in elkaar te schuiven – overigens zeer tegen de zin van de grootste partij, ABN Amro. Die vraag zal een dezer dagen beantwoord worden als Bos zijn toekomstplan voor de beide staatsbanken presenteert. Hij vaart hierbij grotendeels op de aanbevelingen van Booz & Co. Het onderzoeksrapport van dit adviesbureau, waaraan begin deze week nog hard werd gewerkt, wordt door alle betrokkenen angstvallig geheimgehouden.

Diverse scenario’s over de toekomst van ABN Amro en Fortis zoemen rond in de financiële wereld. Van het doorzetten van de volledige integratie van de twee tot verdere ontmanteling van Fortis. De overheid moet met veel verschillende belangen rekening houden, van werknemers, van klanten, van personeel, van toezichthouders. Drie vragen staan hierbij voorop. Hoe voorkomt minister Bos een grote reductie van banen, hoe houdt hij Brussel tevreden en hoe blijft ABN Amro, zonder de al aan het buitenland verkochte onderdelen, zelfstandig levensvatbaar?

In het oorspronkelijke plan – volledige integratie van ABN Amro en Fortis – zouden 7.800 banen verloren gaan. Die banen gaan vooral verloren doordat er in het kantorenbestand gesneden moet worden. De bankfilialen van ABN Amro (561 kantoren) en van Fortis (159) hebben, vooral in de Randstad, een grote overlap. Er werken in totaal ruim 20.000 mensen. Het verlies van bijna 8.000 banen is altijd moeilijk te verkopen, zeker voor een sociaal-democratische minister, en zeker met zware economische tijden voor de boeg.

Om die reden is een van de scenario’s waar Bos serieus naar kijkt het grotendeels uit elkaar trekken van ABN Amro en Fortis. De consumententak van Fortis zou dan worden verkocht aan een andere bank. Naast de eerder genoemde mogelijke buitenlandse kopers als BNP Paribas en Deutsche Bank, wordt inmiddels ook een Nederlandse kandidaat genoemd: SNS Reaal. Op deze bank-verzekeraar heeft Den Haag zijn greep vorige week vergroot via een kapitaalinjectie van 750 miljoen euro.

De kantorennetwerken van SNS en van Fortis sluiten bijna naadloos op elkaar aan. Daarnaast, beweren bronnen uit de financiële wereld, zou SNS ook de commercial bank van Fortis inlijven, de tak die het midden- en kleinbedrijf bedient.

Hiermee komt de overheid tegemoet aan de eisen die eurocommissaris Neelie Kroes (Mededinging) vorig jaar stelde toen Fortis het Nederlandse deel van ABN Amro kocht. Zij wilde dat ABN Amro 10 procent van haar mkb-activiteiten zou afstoten. Fortis bedacht hiervoor de oplossing om een deel van ABN Amro’s mkb-diensten, waaronder de bank HBU, aan Deutsche Bank te verkopen. In plaats van deze transactie, die tot woede van Deutsche Bank door Fortis inmiddels eenzijdig is opgezegd, zou de mkb-bank van Fortis nu worden doorverkocht aan SNS Reaal. Daarmee ontstaat aan de onderkant van de markt de prijsvechter die Kroes wenste.

Of zou Bos toch willen vasthouden aan de integratie van ABN Amro en Fortis? Ook daar valt veel voor te zeggen. ABN Amro in Nederland mag dan veel groter zijn dan Fortis, in termen van winstgevendheid is Fortis veel sterker. Om het banenverlies in dit geval te beperken, zou Bos toch een aantal kantoren aan andere partijen kunnen verkopen. SNS Reaal is ook hier weer kandidaat. Een deel van de commercial bank zou alsnog naar Deutsche Bank kunnen gaan.

In al deze scenario’s blijft het stil rond de verzekeringstak van Fortis. Deze activiteiten doen het goed en zullen waarschijnlijk in een later stadium apart worden doorverkocht.