NRCBOEKEN.NL

Deze rubriek, een verzameling van boekennieuws en -rubrieken, werkt samen met Dirk Leymans website papierenman.blogspot.com.

Vergeten tekst Bernhard ontdekt

Een nooit eerder gepubliceerde tekst uit de nalatenschap van de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard (1931-1989) zal binnenkort bij het Duitse Suhrkamp verschijnen. De uitgever spreekt van een ‘sensationele uitgave in het Bernhardjaar 2009’. Volgend jaar is het twintig jaar geleden dat de schrijver van toneelstukken als Heldenplatz en Ritter, Dene, Voss stierf. Dat wordt door Bernhards vaste uitgever Suhrkamp medio januari 2009 herdacht met de publicatie Meine Preise. In deze tekst uit 1980 bespreekt de in het Nederlandse Heerlen geboren Bernhard zijn literaire prijzen en hoe ze hem (niet) hebben beïnvloed. Hij werd inderdaad nogal wat geëerd, bijvoorbeeld in 1970 met de prestigieuze Georg-Büchner-Preis, en in zijn eigen stijl en traditie ‘herdenkt Bernhard zijn leven als gehonoreerde in de eerste tien jaar van zijn schrijverschap, daarbij overschakelend van komedie naar tragedie en weer terug’.(HC)

NIEUWSLEZENHabeas Corpus

President in spe Barack Obama wil Guantánamo Bay sluiten en het Habeas Corpus herstellen. In verschillende recente boeken is evenwel aangetoond dat schendingen van de Geneefse conventies diep zijn doorgedrongen in Amerikaanse instituties. In The Shock Doctrine (Penguin, 2007, vertaling verschenen bij De Geus, besproken in Boeken, 14.09.07) toont Naomi Klein aan dat rapporten over CIA-experimenten met elektroshocks terecht kwamen in een militair instructieboek in Irak. Deze zomer ontstond rumoer rondom het boek van journaliste Jane Mayer, die in The Dark Side (Doubleday, 2007) aantoont dat een door het Pentagon ontworpen programma om marteling te weerstaan, werd ingezet om gevangenen in Guantánamo te breken, en dat hierbij artsen en psychologen werden ingezet. De journalisten Errol Morris en Philip Gourevitch lieten in Standard Operating Procedure (Besproken in Boeken 20.06.08, de vertaling verschijnt binnenkort bij De Bezige Bij, de bijbehorende film draait op het documentairefestival Idfa) aan dat de soldaten die de martelingen in Abu Ghraib gevangenis uitvoerden, opereerden in bewust gecreëerde kieren tussen de regels. Het militaire groepsproces deed de rest. In Torture Team (Allen Lane, 2007) beschrijft de Brit Philippe Sands hoe militaire juristen de Amerikaanse regering bijstonden in het ontwerpen van de verhoortechnieken. ‘Het briljante van de regels is dat ze ieder afzonderlijk wettig zijn. Pas als er een of meer tegelijk worden gebruikt, of achter elkaar, is er volgens de Amerikaanse wet sprake van marteling,’ aldus Linda Polman in Boeken (20.06.08). (MS)

Marja Pruis vindt helderheid bij Murakami

Een van de belangrijkste doelen die romancier en journalist Marja Pruis voor ogen heeft tijdens het schrijven is het creëren van helderheid. „De bewondering die ik heb voor schrijvers als Murakami en Houellebecq komt voor een deel voort uit de grote helderheid die uit hun teksten spreekt.” Pruis zegt dat in een interview in de rubriek ‘Zie de schrijvers werken’ op nrcboeken.nl. Ze is naast schrijfster van romans ook redacteur van tijdschrift De Groene Amsterdammer. „Ik heb dat werk nodig om tot het schrijven van literatuur te komen. Ik heb het wel geprobeerd, om alleen maar met mijn boeken bezig te zijn, maar daar werd ik knettergek van. Je leeft alleen onder die stolp, en dan komt het in je hoofd vast te zitten. Niks hebben om over te schrijven is het allerergste.” (SK)

TIJDSCHRIFTDe Revisor

De man van staal versus de man van taal, dat is zo ongeveer de strekking van deze Revisor, waarin ‘de superheld’ op de snijtafel belandt. Het moet gezegd: de man van staal komt er niet goed van af. Je ziet de bui al hangen bij het toegankelijk geschreven openingsartikel van Allard Schröder, waarin de superheld onder andere linguïstisch gediagnosticeerd wordt. Want wat blijft er over van de ronkende allure van een Spiderman, The Hulk of Daredevil, namen die in het Engels klinken als een klok, als die zichzelf op hun Nederlandse verblijfsvergunning teruggebracht zien als ‘Spinneman’, ‘De Rauwe Bonk’ en ‘Durfal’? Hij is een held op sokken, de superheld, en daar hoef je hem niet eens een stuk kryptoniet voor onder zijn neus te leggen. Een pak melk of vla, dat volstaat, zoals Sjoerd de Jong aantoont in zijn bijdrage. Back in the eighties was daar ene Auke, een man van daden, die zijn maatschappelijke ongenoegen kenbaar maakte door pakken zuivel uit de torenflat waar hij woonde te gooien. Wie weet staat die man daar 25 jaar na dato nog steeds, in zijn hoofd ver verheven boven de rest van de wereld en in steeds grotere eenzaamheid steeds goedkopere pakken melk naar beneden werpend. (Super)helden, of ze nu uit een Nederlandse of een Amerikaanse koker afkomstig zijn, vinden elkaar in hun alleenzijn. Ze moesten elkaar eens opzoeken, dat zou ze goed doen. (SK)

WEEKSITEIMPAC Award

Met veel vreugde berichtte uitgeverij Cossee deze week dat de roman De vlindermaand van Ariëlla Kornmehl was genomineerd voor de ‘prestigieuze IMPAC Dublin Award’, samen met grootheden als Coetzee, Roth, Murakami, McEwan en Nooteboom. De site van de prijs (impacdublinaward.ie) nuanceert het gewicht van de prijs enigszins. Zo blijken in totaal 146 schrijvers op de longlist voor de prijs te staan. Een shortlist volgt op 2 April 2009, de winnaar op 11 juni volgend jaar. Kornmehl en Nooteboom zijn ook niet de enige Nederlandse kanshebbers: ook Kluun, Saskia Noort en Heleen van Royen zijn nog in de race. Alle boeken op de lijst zijn voorgedragen door bibliotheken van over de hele wereld. De Nederlanders op de lijst danken hun positie allemaal aan voordrachten van Nederlandse bibliotheken. De site zelf fungeert als een prima bron voor rijpe en groene leessuggesties, inclusief korte samenvattingen en aanbevelingen van bibliothecarissen. (AF)

M.m.v. Hans Cottyn, Arjen Fortuin, Sebastiaan Kort en Maartje Somers

Deze rubriek wordt gemaakt in samenwerking met het weblog ‘De papieren man’. Dagelijks verschijnen nieuwe berichten op nrcboeken.nl