Het geruststellende geluid van ruitenwissers

Een lege snelweg strekt zich uit tot aan de horizon, waar donkere wolken zich hebben opgestapeld. Het schemert, maar de witte strepen op het asfalt lichten haarscherp op. Druppels glimmen op de voorruit. Een pick-uptruck rijdt voorbij en laat het water op de weg hoog opspatten. Door het zijraam gloort, in de verte, het schijnsel van een boerderij.

Kijkend naar de schilderijen van Carla Klein (Zwolle, 1970) is het alsof je met haar meerijdt, tijdens een van haar roadtrips door de Verenigde Staten. Enkele tientallen panoramische gezichten hangen in de Annet Gelink Gallery, variërend van handzame doekjes tot schilderijen op filmscherm formaat. Stuk voor stuk zijn het verstilde beelden in sombere grijstinten. Maar getoond in series, boven en naast elkaar, komen de schilderijen in beweging. Loop erlangs en je ziet de snelweg meedraaien. Even denk je zelfs het geruststellende geluid van de ruitenwissers te horen.

De meeste schilderijen zijn gemaakt naar aanleiding van een reis door Texas in december 2007, klaarblijkelijk een regenachtige tijd. Afgezien van de adembenemende leegte is er weinig dat aan de woestijnstaat doet denken. Klein schildert glimmend asfalt in plaats van stoffige highways. Haar dramatische wolkenluchten, die direct doen denken aan oude Hollandse meesters, zou je net zo goed in de Noordoostpolder kunnen tegenkomen.

Het gaat Klein er niet om het Amerikaanse landschap zo mooi mogelijk in beeld te brengen. Wat ze wil overbrengen is het gevoel van het onderweg zijn, het reizen om het reizen. In eerdere series wist ze al treffend de sfeer van luchthavens vast te leggen, met hun hypermoderne terminals en eindeloze roltrappen. Ze maakte prachtige schilderijen vanachter het vliegtuigraampje, de zon verblindend boven een wattig wolkendek. En nu zijn het voorbijschietende verkeersborden en stoplichten die zorgen voor een aanstekelijk on-the-roadgevoel.

Het feit dat Klein haar schilderijen zo nadrukkelijk baseert op foto’s draagt alleen maar bij aan de dynamiek van het werk. Vaak zijn nog stukjes achteruitkijkspiegel te zien of weerspiegelt er een stukje auto-interieur in de voorruit. Doodgereden insecten worden deel van de compositie. Nooit staan we als kijker middenin het landschap – er is altijd dat glas dat ons van de buitenwereld scheidt.

Juist door die kunstmatige afstand werken de schilderijen van Carla Klein zo goed. Rondlopend op haar tentoonstelling betrapte ik me op hetzelfde dromerige jetlaggevoel dat ik ook had bij het zien van Sofia Coppola’s film Lost in Translation. Scènes van vreemde steden in verre landen, gezien door de ruiten van taxi’s en hotels. Wakker zijn op tijden dat de rest van de wereld slaapt. Ook op de schilderijen van Klein is het vaak nacht. In de woestijn van Texas is er dan niets te zien. Om dat te durven schilderen, vergt moed.

T/m 20 dec in Annet Gelink Gallery, Laurierstraat 185-189, Amsterdam. Di t/m vr 10-18u, za 13-18u. Inl: www.annetgelink.com