Fronsen in frubber

Een robot die niet van een mens te onderscheiden valt, is dat mogelijk? Moet je daarnaar streven? Roboticus David Hanson doet dat wel en hij ziet wel waar hij uitkomt. Voorlopig is dat bij Jules, het pratende borstbeeld.

De manier waarop mensen worden afgebeeld in computergames schiet nog altijd tekort. Hoe realistischer ze worden, hoe meer het stoort dat ze niet perfect zijn. Een duidelijk gestileerde werkelijkheid (zoals een stripfiguur) kan goed bevallen en een perfect realistische imitatie ook, maar het gebied daartussen is niet pluis. Dit wordt wel de uncanny valley genoemd, het enge dal.

Genoemde David Hanson probeert robots te voorzien van gezichtsuitdrukking en spraak- en luistervermogen. Hij heeft zijn kennis toegepast in de filmindustrie, bij Disney, Universal en MTV. Sinds een paar jaar is hij met zijn bedrijf Hanson Robotics in de weer met ‘frubber’, een op huid lijkende kunststof, niet te verwarren met de schertssubstantie ‘flubber’ uit de gelijknamige film.

Jules is een robot die Hanson heeft gemaakt samen met het Bristol Robotics Laboratory, waarin twee Britse universiteiten samenwerken. Onder Jules’ frubberen huid zitten 34 motoren bij wijze van aangezichtsspieren. Tien basisuitdrukkingen zijn met de hand voorgeprogrammeerd. Inmiddels kan Jules niet alleen die gezichtsuitdrukkingen aannemen, maar ook gezichten imiteren die hem via een camera worden getoond. Via YouTube is een video verspreid waarop hij zelfs praat. De tekst die hij uitspreekt is geestig (‘Did you know that researchers rarely shower?’) en de gezichten die hij trekt passen er goed bij, inclusief nadenkend wegkijkende ogen. Het is geen spontane conversatie – tekst en uitdrukkingen worden van buitenaf het hoofd ingevoerd. Het gaat om de techniek van de gezichtsuitdrukkingen en het staat vast dat die beter is dan ooit.

Toch zit ook Jules nog diep in de uncanny valley. ‘Beter dan ooit’ is in dit geval zelfs voor een Brit aan de stijve kant. Zijn lipbewegingen zijn niet helemaal synchroon met het geluid, waaruit tevens blijkt dat de klanken niet uit zijn mond komen. Wanneer de camera uitzoomt, zie je een pratend hoofd zonder lichaam. Jules is een grote sprong voorwaarts, maar nog altijd behoorlijk eng.

Kunnen het uiterlijk en het gedrag van de mens perfect worden nagebootst? Waarom zou je? Kun je dan niet beter gewoon een mens nemen? David Hanson laat zich niet ontmoedigen en hoopt geld voor zijn werk te verdienen met de verkoop van het speelgoedrobotje Zeno, een abstract Pinokkio-achtig geval, dus niet uncanny. Maar wel de eerste commerciële robot met een gezicht van frubber.

Kijk voor Robot Jules op www.robotjules.tk