Droomhorror en een nachtmerrie van een vrouw

Robert Aickman: The Wine-Dark Sea. Faber and Faber, 352 blz. € 22,95

Celia Dale: Sheeps’ Clothing. Faber and Faber, 220 blz. € 19,95

De Britse uitgever Faber and Faber herdrukt sinds kort onder de vlag Faber Finds meer dan honderd ten onrechte vergeten boeken volgens het economisch revolutionaire printing on demand-concept. Waar een normale herdruk pas winstgevend wordt bij drieduizend exemplaren, zijn hier vijftig stuks voldoende. Het zijn echte, nette paperbacks met een generieke omslag die letterlijk per stuk worden gedrukt na bestelling via de boekhandel. Faber nodigt lezers uit om boeken voor herdruk voor te dragen en er is al veel moois voorhanden.

Robert Aickman, inmiddels een volkomen obscure schrijver, schreef enkele bundels horrorverhalen die overeenkomsten vertonen met werk van Julio Cortázar, Belcampo en Roald Dahl, maar die hun werk verre overtreffen in verontrustende vreemdheid. Aickman is een eenmansgenre; deze meanderende strange stories, zoals hij ze zelf noemde, blijven in essentie plotloos en ongrijpbaar.

Alle hoofdpersonen in The Wine-Dark Sea ondergaan, meestal in een landelijke omgeving, vreemde, onlogische gebeurtenissen die niet zozeer angst aanjagen doordat ze eng zijn (bij Aickman geen monsters en kettingzagen), maar doordat ze zo radicaal vreemd zijn. Een Britse vrouw ondergaat een abrupte persoonlijkheidsverandering tijdens een toevallig bezoek aan een Zweeds landgoed voor slapelozen. Een weduwnaar ontmoet op zijn wandelingen een jonge vrouw die overal vlekken veroorzaakt. Een klein meisje ontdekt dat er iets niet klopt aan de geometrie van haar enorme poppenhuis. Alles in deze verhalen is diep en duister maf. Achter de realiteit loert overal gekte, ziekte, dood.

Aickmans prachtige, afgemeten Engels, wonderlijke humor en eigenaardige fantasie scheppen een droomsfeer. Wie ontvankelijk is voor deze vage en poëtische horror vergeet de beelden die Aickman oproept nooit meer.

Celia Dale schreef beklemmende romans over de psychopathologie van het leven van alledag. Huiselijke horreur zonder een spatje bloed. Sheep’s Clothing uit 1988 is een langzame en akelige thriller over de daden en levensvisie van de ijskoude, zestig jaar oude psychopate Grace, die samen met de labiele tiener Mary een perfecte zwendel op touw heeft gezet. Deze meedogenloze ratten selecteren in postkantoren en bibliotheken bejaarde vrouwen die ze naar huis volgen en daags daarna bezoeken als vertegenwoordigers van ‘de Pensioenen Dienst’. Ze hebben een heugelijke financiële mededeling, die wordt gevierd met een kopje thee met slaapmiddel, waarna het roven begint. Deze trieste, maar ook vermakelijke flessentrekkerij wordt bedreven in een middle-class-milieu dat Dale onbarmhartig beschrijft, tot de tafelkleedjes aan toe. Iedereen is hier een slachtoffer, ook de menselijke parasieten zelf.

Het emotieloze, ledige leven van Grace Bradby, die alles wat ze aanraakt verziekt, wordt door Celia Dale koeltjes getekend. Bij de lezer leidt dit tot een trillende haat tegen deze griezelig alledaagse nachtmerrie van een vrouw.