Nu jij, uit de losse hand

In 1508 zocht Paus Julius II een kunstenaar die het plafond van de Sixtijnse kapel mocht beschilderen. Het verhaal gaat dat, toen hij Michelangelo vroeg om een bewijs van zijn talent, deze een perfecte cirkel uit de losse hand tekende.

Vijf eeuwen later, op een middelbare school in Canada, vertelt wiskundeleraar Alex Overwijk tijdens een les dat hij ‘wereldkampioen cirkels tekenen uit de losse hand’ is. Hij kan dé perfecte cirkel tekenen. De leerlingen reageren een beetje lacherig. Neemt hij ze nou in de maling? Eerst zien, dan geloven. Overwijk veegt het bord schoon, concentreert zich even en tekent dan in één vloeiende beweging binnen twee seconden een ronde cirkel van ongeveer een meter doorsnee.

Eén van de leerlingen heeft alles gefilmd en plaatst het filmpje op YouTube. Daar is het inmiddels ruim 4,5 miljoen keer bekeken en heeft het tientallen reactiefilmpjes uitgelokt, waaronder een aantal persiflages en veel mensen die ook een poging wagen. De 43-jarige Overwijk was verrast door de populariteit van het filmpje, e-mailt hij. „Ik denk dat veel mensen geïntrigeerd zijn door de schijnbare

eenvoud van de taak. En een cirkel is natuurlijk een bijzondere vorm, die veel mensen aanspreekt.”

Twaalf jaar geleden gaf de wiskundeleraar een les over cirkels en in plaats van de passer erbij te pakken, tekende hij een cirkel uit de losse hand. „Mijn leerlingen zeiden dat de cirkel behoorlijk goed gelukt was en daarom begon ik cirkels steeds vaker op die manier te tekenen. Uiteindelijk ben ik helemaal gestopt met het gebruiken van een passer.”

Vreemd genoeg valt er, behalve op YouTube, niets over het World Freehand Circle Drawing Championship te vinden. Bestaat er eigenlijk wel een dergelijk kampioenschap of zijn 4,5 miljoen mensen door het filmpje op het verkeerde been gezet?

„Na die eerste cirkel in 1996 zei ik voor de grap tegen de leerlingen dat ik wereldkampioen cirkels tekenen was, en zo is het verhaal ontstaan. Later begon ik er steeds meer dingen bij te verzinnen: dat het jaarlijks in Las Vegas wordt gehouden en dat winnaars elk jaar automatisch weer worden uitgenodigd.”

Toen het filmpje bekendheid begon te krijgen, besloot Overwijk in 2007 voor het eerst zelf een kampioenschap te organiseren. Mensen konden zich voor vijf dollar intekenen voor deze wedstrijd, die werd gehouden in café The Cock and Lion Club in Ottawa. De opbrengst ging naar de Canadian Cancer Society. De van oorsprong Nederlandse moeder van Overwijk heeft nierkanker.

De regels van het kampioenschap cirkeltekenen zijn simpel: er strijden steeds twee deelnemers tegen elkaar, waarna vijf onafhankelijke juryleden bepalen welke van de twee deelnemers de mooiste cirkel heeft getekend en dus doorgaat naar de volgende ronde. Het krijtje mag niet loskomen van het bord en er mogen uiteraard geen hulpmiddelen worden gebruikt.

Overwijk deed zelf ook mee aan dit allereerste wereldkampioenschap Freehand Circle Drawing en nam het op tegen twintig andere deelnemers. De internetberoemdheid versloeg alle anderen en werd zo alsnog ‘wereldkampioen’.

Over een paar maanden zal er een tweede wereldkampioenschap plaatsvinden, ditmaal iets officiëler van aard, maar wederom georganiseerd door Overwijk. In mei 2009 wordt er namelijk in Ottawa een conferentie voor wiskundeleraren gehouden. Georganiseerd door de Ontario Association for Mathematics Education. De wedstrijd cirkeltekenen is onderdeel van de bijeenkomst. De wedstrijd is voor iedereen toegankelijk. Geïnteresseerden melden zich aan via oame2009@gmail.com.

Overwijk verwacht, mede door de populariteit van het filmpje, een groter deelnemersveld dan het eerste kampioenschap en betere tegenstanders. „Maar ik zal er alles aan doen om mijn titel te behouden”, aldus de huidige wereldkampioen.

Rectificatie / Gerectificeerd

De perfecte cirkel

In het artikel Nu jij, uit de losse hand (donderdag 20 november, pagina 31) staat dat Michelangelo een perfecte cirkel tekende voor paus Julius II. Dat verhaal doet ook, en misschien nog wel vaker, over Giotto de ronde. Die zou de cirkel voor paus Benedictus XI hebben getekend.