Het 'Aha!'-effect

Olafur Eliasson moet in zijn jeugd de boeken Natuurkunde in de huiskamer en Honderd proeven voor jongens goed hebben bestudeerd. Hij is bedreven geraakt in kunstjes met licht en zwaartekracht, met spiegels en reflectoren. Hij werd alleen geen kermisartiest, maar kunstenaar.

Hij is gelukkig getrouwd met de zakenwereld. De zakenwereld bezit een eigen kunstvisie. Kunst is geen status of stilstand. Kunst is dynamiek. Kunst moet gebeuren, zoals geld moet rollen.

Installaties en grootschalige projecten, ziedaar wat het bedrijfsleven passend acht. Als het maar beweegt. Als het maar kreten van verbazing ontlokt. In godsnaam geen dooie composities aan de muur.

Dankzij die ambiance en sponsors wordt een goochelaar als Olafur Eliasson de mogelijkheid geboden grootse projecten uit te voeren.

Jongens en natuurkunde op operaschaal.

Ooit ontwierpen kunstenaars parken voor keizers met doorkijkjes en verbluffende effecten. Aha! Nu schudden ze voor de jongens van het grote geld zonsopkomsten en vulkaanuitbarstingen uit de mouw. Lichtgevende bollen en vloeren met lava. Watervallen. De kunstenaar speelt opnieuw voor god. Voor minder doet Olafur Eliasson het niet. Hij en de zijnen leveren op bestelling imperialistische kunst.

Op spectaculaire plaatsen, onder de Brooklyn Bridge of op de binnenplaats van een museum in Graz, zorgt Olafur voor een steiger en die steiger zorgt weer voor een waterval. Een kunstmatige echte waterval. Onze monden vallen open.

De zakenwereld gaat alleen met goden en wonderdokters in zee. Olafur doet een licht- en ruimteproject voor de multinational Unilever. Olafur doet een kleur- en spiegeltjesproject voor de luxe-gigant Luis Vuitton. Olafur doet een zonmachine met instelbare horizon voor iedereen ter wereld die het kan betalen.

Olafur Eliasson is in Denemarken geboren, hij werkt in Berlijn, maar alle handboeken noemen hem hardnekkig een IJslander. IJsland heeft iets met de combinatie megalomanie en ladenlichterij. Er moet een IJslandse tic zijn die tot opgeblazen projecten drijft.

IJsland weet je van je stoel te lullen.

Het succesproduct Waterval zorgt voor, nu ja, interessante lichteffecten en kleurverschietingen. Olafurs Waterval imponeert kinderen en bejaarden, bedelaars en snelle jongens. „Kleur bestaat niet op zichzelf, maar alleen als wij er naar kijken”, orakelt Olafur in een tekstje van eigen hand. „Het unieke feit dat kleur zich om zo te zeggen alleen materialiseert als het licht er afspat en tot het circuit van ons netvlies doordringt toont aan dat het analyseren van kleuren in feite neerkomt op het vermogen ons zelf te analyseren.” En dan spat hij ons nat.