DNA van mammoet nu voor groot deel bekend

Een groot deel van het DNA van de mammoet is in kaart gebracht. Het is voor het eerst dat dit is gebeurd bij een uitgestorven diersoort. Een analyse van het mammoet-DNA, door Amerikaanse en Russische instituten, verschijnt vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

In totaal zijn zo naar schatting 3,3 miljard ‘letters’ (basen) mammoet-DNA geïdentificeerd, waarvan het merendeel afkomstig is van één enkele wolharige mammoet (Mammuthus primigenius). In totaal is het DNA gebruikt van zeventien mammoeten van verschillende soorten. Allemaal zijn die in bevroren toestand gevonden in de Siberische permafrost, het gebied waar wolharige mammoeten tot circa tienduizend jaar geleden leefden. De onderzoekers isoleerden het genetisch materiaal uit de haren van de mammoet.

Het geanalyseerde DNA dekt naar schatting 70 procent van het totale genetisch materiaal van een mammoet. Het project is daarmee op afstand de uitgebreidste DNA-analyse van een uitgestorven soort. Eerder waren wel het DNA van de Neanderthaler, de holenbeer en de mammoet ontcijferd, maar steeds veel minder. Toen twee jaar geleden een deel van het genoom (het DNA-pakket) van de Neanderthaler bekend werd, ging het slechts om 1 miljoen basen.

Bijzonder is ook dat van de mammoet nu veel DNA is gedecodeerd van de normale chromosomen. Tot nu toe waren weliswaar al 0,9 miljard mammoetbasen in kaart gebracht, maar dat was voor het overgrote deel DNA van de mitochondriën. Dat zijn organen in de cel die een beetje genetisch materiaal bevatten. Daarmee kon al wel de verwantschap van bijvoorbeeld mammoeten en olifanten in kaart gebracht worden, maar geen eigenschappen van een dier.

Met het DNA dat nu is geanalyseerd, kan daarmee een begin gemaakt worden. Maar er ligt nog geen betrouwbaar, volledig mammoetgenoom op tafel. Daarvoor moet, aldus de onderzoekers, nog tien tot dertig keer zo veel genetisch materiaal afgelezen worden. Dat moet worden vergeleken met het DNA van olifanten, om de code te controleren. Op dit moment wordt het genoom van de Afrikaanse olifant in kaart gebracht.

Het team bevestigt al wel dat de laatste gemeenschappelijke voorouder van de Afrikaanse olifant en de mammoet 7,5 miljoen jaar geleden leefde. De scheiding tussen mens en chimpansee is recenter.

Meer over mammoetgenen zaterdag in de bijlage Wetenschap

Rectificatie / Gerectificeerd

Mammoet

Het artikel DNA van mammoet nu voor groot deel bekend (20 november, pagina 9) vermeldt dat er van verschillende soorten mammoeten DNA-volgordes zijn bepaald. Alleen bij de wolharige mammoet is de DNA-volgorde bepaald.