Arabisch platform biedt vrijheid

Menassat is een online platform voor journalisten in de Arabische wereld.

Het project werd opgezet om de censuur in de regio te omzeilen.

Bovenin een hoog gebouw middenin Beiroet zitten negen jonge mensen, verspreid over drie kamertjes, druk op hun laptops te tikken. Het zijn de vaste redacteuren van de website Menassat.com. Samen met een netwerk van vaste correspondenten en bloggers vullen ze sinds een jaar de site met verhalen over persvrijheid en journalistiek in de Arabische wereld.

Op Menassat – Arabisch voor platform – lees je vooral wat je niet leest in de gangbare media. Het belangrijkste onderwerp is maken en breken van nieuws. De groep aangesloten bloggers krijgen een steeds prominentere positie in de Arabische mediawereld.

Onafhankelijke media bestaan nauwelijks in de Arabische wereld. Achter alle kranten, tijdschriften en tv-zenders schuilt een bedrijf of belangengroep. Een vrij podium hadden Arabische journalisten hard nodig, zegt de Libanese Rita Barotta, redacteur van Menassat. „Menassat is de enige in zijn soort in de hele Arabische wereld. We hebben geen politieke agenda, we zijn geen belangengroep. Bij ons geen censuur. Alleen de richtlijn dat het journalistiek van enig niveau moet zijn.”

De aanleiding voor de oprichting van Menassat was de World Press Photo 2006: een beeld van verwende adolescenten in een cabriolet, als oorlogstoeristen in de smeulende puinhopen van Beiroet na Israëlische bombardementen.

De Libanese fotograaf Samer Mohdad was kwaad, omdat de foto een beeld toonde dat volgens hem de realiteit vervormde. De Belgische correspondent Gert van Langendonck ging op zoek naar het verhaal achter de foto: het bleek om teruggekeerde vluchtelingen te gaan die op zoek waren naar hun kapot geschoten huis.

Mohdad en Van Langendonck vonden dat er iets moest veranderen in de beeldvorming. Nu komen enkel westerse fotografen en journalisten heel kort verslag doen in de regio. De plaatselijke journalistiek in Arabische landen zou zich meer moeten emanciperen, vond het duo. Toen een Nederlands geldbedrag beschikbaar kwam voor de professionalisering van media in de Arabische wereld, deden Mohdad en Van Langendonck een aanvraag en kregen financiering van het Nederlandse Freevoice en de Arab Images Foundation voor de oprichting van website Menassat.

Libanon is gekozen als hoofdkwartier voor Menassat, omdat in Beiroet de vrijheid van handelen het grootst is. Zelfs Hezbollah neemt Menassat serieus. „Omdat wij als enigen alle kanten van de strijd belichten”, denkt Barotta.

Onlangs was ze in Syrië, om een paar van haar contacten te spreken. „Op Libië na – daar zijn echt helemaal geen media – is Syrië voor schrijvers en journalisten het allermoeilijkste land dat er bestaat. Een van onze columnisten, een bekende schrijver, kan nooit schrijven wat hij wil. Op Menassat krijgt hij de ruimte.”

Syrië is overigens het enige land waar Menassat wettelijk verboden is. Internetters weten die ban eenvoudig te omzeilen, het verbod stuwt de bezoekcijfers juist omhoog. Nieuws uit Syrië is uiteindelijk dus ook in Syrië te lezen. Met mogelijke consequenties voor Menassats medewerkers. Barotta: „Meestal zet ik de naam van de auteur er niet bij. Of ik zet mijn eigen naam eronder.”

De Belg Van Langendonck is de mentor van Menassat. „Soms is bijsturen moeilijk, soms heel eenvoudig. We hebben een correspondente in Gaza die een lyrisch stuk schreef over de opleiding journalistiek in Gaza. Geen woord van kritiek. Ik heb alleen maar gezegd: dat is eigenlijk niet mogelijk, dat alles goed is. Je moet wel gewoon schrijven wat waar is. Vervolgens kregen we een vlammend stuk over de tekortkomingen van de journalistiekopleiding.”

Barotta ziet toekomst voor Menassat. „De toekomst is aan de online-journalistiek. Dus aan ons.” Daarvoor is wel geld nodig. Geld dat er volgens Van Langendock wel is, maar vaak op de verkeerde plaats terecht komt.

Van Langendock wijst erop dat de westerse wereld nog vaak niet goed inziet wat er echt aan de hand is als het gaat om persvrijheid. Zweden heeft het zelfs gepresteerd de hoofdredacteur van de Egyptische regeringskrant Al Ahram te belonen met een prijs voor de ‘persvrijheid’, zo vertelt Van Langendock. „Terwijl die man Egyptische bloggers een gevaar voor de democratie noemt.”

Lees (engelstalige) artikelen over Arabische media op www.menassat.com