'Veel minder soldaten, en veel meer opbouw'

De westerse aanpak van Afghanistan kende van meet af aan een weeffout, vindt oud-NAVO-gezant Daan Everts. De Tweede Kamer bespreekt morgen het Nederlandse optreden.

Zeven jaar westerse bemoeienis met Afghanistan. „De trieste conclusie is dat we in het verleden een verkeerde aanpak hebben gevolgd, en dit nu langzaamaan wel erkennen, maar dat het vreselijk moeilijk is deze aanpak te corrigeren.”

Voor de Nederlander Daan Everts, tot begin dit jaar speciaal afgezant in Afghanistan van NAVO-topman Jaap De Hoop Scheffer, is het duidelijk. De „weeffout” van het begin beheerst nog altijd in hoge mate de Afghanistanpolitiek van het Westen.

„De noodzakelijke koerscorrectie wordt maar moeilijk gemaakt”, laat Everts weten vanuit Belgrado, waar de ex-diplomaat tegenwoordig woont. Het zijn de Amerikanen die verantwoordelijk zijn voor de weeffout. „Hun unilaterale aanpak, beheerst door de antiterroristische agenda, heeft belet dat er direct vanaf het begin voor een veel bredere, alomvattende benadering is gekozen.”

Die houding is volgens Everts door de Verenigde Naties versterkt, want die ambieerde geen coördinerende rol in Afghanistan. En dat is nu juist wat in zijn ogen wel zou moeten gebeuren.

Samen met andere Europese en Amerikaanse deskundigen heeft Everts een advies aan de nieuwe Amerikaanse president Obama voor een nieuwe Afghanistan-strategie afgerond. Kern van de boodschap: er moet gekozen voor een veel bredere aanpak. Aanzienlijk minder militaire inspanningen en meer opbouw. „Er is nog altijd sprake van een overweldigende militaire inspanning, die ver uitstijgt boven de civiele aanpak. Die balans moet worden gewijzigd.”

Nog altijd is er in Afghanistan sprake van „een versnipperde aanpak die tot niets heeft geleid”, meent hij. „Er is een impasse waarbij niemand zal winnen.” De Talibaan kunnen hun verzet eindeloos volhouden, meent hij. „Je bent dan wel militair superieur, maar met die terroristische aanslagen blijf je natuurlijk eindeloos achter de feiten aanlopen.”

Vandaar zijn pleidooi voor een andere aanpak waarbij, naast meer aandacht voor opbouw, ook meer landen uit de regio worden betrokken en het gesprek met de Talibaan wordt aangegaan. „Je moet het imago van een westerse bezettingsmacht, dat nu in Afghanistan bestaat, laten verdampen. Het Westen moet veel minder opvallend te werk gaan, niet zo haantje de voorste willen zijn.”

Het gesprek met de gematigde Talibaan moet het Westen volgens Everts vooral aan andere landen overlaten, met name de Afghanen zelf. „Die kunnen het ook wel. Dat is hun geschiedenis: wie de ene dag jouw vijand is, is de andere dag jouw vriend.”

Het besef is aanwezig dat een andere aanpak noodzaak is. „Maar de besluiten moeten wel worden genomen. Het grote winstpunt is dat er nu iemand als Obama zit. Die is veel ontvankelijker voor een multilaterale aanpak. Er moeten wegen worden gevonden voor een dialoog.” En Nederland? Dat zal minder naar alleen Uruzgan moeten kijken. „Aanpak per provincie creëert onevenwichtigheden. Onze inspanningen moeten worden ingebed in wat voor heel Afghanistan nodig is.”

Rectificatie / Gerectificeerd

Everts

Het artikel Veel minder soldaten, en veel meer opbouw (18 november, pagina 3) wekt de suggestie dat oud-NAVO-gezant Everts voor terugtrekking van troepen uit Afghanistan is. Hij vindt echter dat er veel meer civiele activiteiten moeten worden verricht in verhouding tot de militaire inspanning.