Het gezin was al hoeksteen in de prehistorie

In een graf in Duitsland is een prehistorisch gezin gevonden. Het nu oudst bekende gezin is bruut vermoord, maar met zorg en liefde begraven.

Ruim vierenhalfduizend jaar geleden werden ze bruut vermoord en opvallend zorgzaam begraven. Nu zijn de menselijke resten in ‘graf 99’ in het Saksische Eulau het bewijs dat gezinsleven ook in de prehistorie al van groot belang was.

Gisteren publiceerde een team van Duitse en Britse archeologen zijn conclusies over deze skeletten van een moeder (35 à 50 jaar), vader (40 à 60 jaar ) en twee zoontjes (4 à 5 en 8 à 9 jaar) in The Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition). Het onderzoek van DNA-resten in de botten leverde een duidelijk resultaat op: de jongens hadden hetzelfde mitochondriaal DNA als de vrouw en dezelfde Y-chromosomale markers als de man. Dit waren de kinderen van deze man en deze vrouw.

Opvallend genoeg waren de kinderen met hun gezichten naar de gezichten van de ouders gelegd, het jongste kind bij de moeder, een hoogst ongebruikelijke graflegging in deze cultuur. In een naburig graf, hoogstwaarschijnlijk ook gegraven na dezelfde gewelddaad, lagen drie kinderen en een vrouw. Maar uit DNA-onderzoek bleek dat de vrouw niet hun moeder was. En deze kinderen lagen niet met het gezicht naar de vrouw.

De spectaculaire vondst biedt het oudste bewijs van het bestaan van een herkenbaar gezinsleven. Het zogenaamde kerngezin van twee ouders en kinderen vormt volgens wetenschappers al vele millennia, zo niet miljoenen jaren, een cruciaal onderdeel van de menselijke sociale organisatie. Maar hard archeologisch bewijs was er eigenlijk niet – tot de vondst van dit graf in Eulau. Ongeveer zoals de eerste geschreven teksten (ca. 5.000 jaar oud) het oudste directe bewijs vormen van taalgebruik door mensen.

Achter het graf schuilt een drama. De jongen van negen heeft een ingeslagen schedel. De vader heeft verwondingen op handen en onderarmen, waarschijnlijk opgelopen bij zelfverdediging. In drie nabije meervoudige graven uit dezelfde periode zijn zulke wonden ook gevonden, evenals een pijlpunt in de rug van een 30-jarige vrouw. De vermoorde mensen zijn ongetwijfeld door familie of stamgenoten begraven, volgens de geldende riten van de toen in Europa heersende Touwbekercultuur (5.000 tot 4.000 jaar geleden). De moordpartij is niet uniek voor die tijd. In het Zuid-Duitse Talheim is eerder een graf gevonden uit 5.000 v. Chr, met achttien vermoorde mensen, ogenschijnlijk haastig in een massagraf geworpen.