Boete bedreigt publicatie El Massae

Met de dreigende sluiting van Al Massae komt volgens veel Marokkanen de persvrijheid in gevaar. De populistische krant ontketende een rel rond een homohuwelijk.

STEVEN ADOLF

Al Massae (De Avond), Marokko’s grootste dagblad, bevindt zich aan de rand van een financiële afgrond. Eind vorige maand heeft de rechter de krant in hoger beroep een boete van 6 miljoen dirham (540.000 euro) opgelegd wegens smaad. Alle tegoeden van de krantenuitgever zijn geblokkeerd. Het vonnis verbiedt het onafhankelijke, populistische dagblad weliswaar niet, maar praktisch gesproken wordt de krant om zeep geholpen.

Al Massae is het uiterst succesvolle initiatief van directeur en hoofdredacteur Rachid Ninni. Twee jaar geleden begon deze selfmade journalist en zakenman die in Spanje als illegale immigrant de kost verdiende, een dagblad dat - met veel foto’s, stevige koppen en dito meningen - mikt op een groot publiek. In korte tijd veroverde Al Massae, met Ninni als spraakmakend columnist, de markt. Maar het mengsel van recalcitrantie en een soms rellerige presentatie bezorgde het blad en zijn hoofdredacteur ook kritiek.

Eind vorig jaar werd Al Massae door mensenrechtenorganisaties en liberale kranten ervan beschuldigd een anti-homo-hetze te zijn begonnen. Het avondblad had schande gesproken van een feest in het Noord-Marokkaanse stadje Ksar el Kebir rond een - volgens menigeen uit de duim gezogen - homohuwelijk. Als gevolg van de hetzerige berichten en bijbehorende filmpjes op YouTube belegerde een woedende menigte het huis waar het feest zich zou hebben afgespeeld. Een lynchpartij kon ternauwernood worden voorkomen. Zes deelnemers aan het feest werden gearresteerd en veroordeeld tot gevangenisstraffen wegens pervers gedrag.

Al Massae had toen de smaak pas goed te pakken en meldde met gevoel voor smeuïg spektakel dat een van de lokale hulpofficieren van justitie in het stadje het veronderstelde homohuwelijk had bezocht. Dat suggereerde niet alleen dat de anonieme magistraat zelf misschien wel homo was, maar bovendien corrupte banden onderhield met een van de hoofdfeestvierders: een lokale smokkelaar van drank en hasj. Al Massae moest al snel publiekelijk erkennen dat dit niet klopte. Maar het mocht niet baten: alle vier de lokale hulpofficieren klaagden de krant aan wegens smaad. Terecht, vond de rechter. Hij legde een monsterboete op van 1,5 miljoen dirham per gekrenkte magistraat.

Vanaf de redactielokalen laat Rachid Ninni desgevraagd weten dat zijn krant het slachtoffer is van een complot: ,,Dit is niet langer meer een kwestie van de bescherming van goede naam en eer, maar puur om ons eronder te krijgen.’’ Binnen het machtige justitieapparaat bestond al van meet af aan grote ergernis rond de hoofdredactionele lijn van Al Massae, zo weet hij: ,,Omdat wij artikelen schreven over de corruptie en de wantoestanden bij de rechterlijke macht.’’ Met een gedrukte oplage van 150.000 exemplaren per dag en 200.000 in het weekeinde is zijn krant koploper van de onafhankelijke Marokkaanse pers. Dat werd gevaarlijk, zo denkt Ninni.

Financiële wurging is een adequate methode om de vrije pers aan te vallen, aldus de hoofdredacteur. Hij wijst daarbij op de draconische boetes die de afgelopen jaren werden opgelegd bij een aantal andere vermeende lastposten in de Marokkaanse pers. Het Franstalige onafhankelijke weekblad Tel Quel kreeg een boete van een miljoen dirham opgelegd wegens het beledigen van een parlementariër, terwijl het concurrerende Le Journal achtereenvolgens een boete van 800.000 (wegens belediging van een ex-minister van buitenlandse zaken) en 3 miljoen dirham (wegens belediging van een Frans-Belgisch adviesbureau) moest betalen. De twee weekbladen, waarmee Ninni op voet van oorlog leefde vanwege de kritiek op zijn verslaggeving van Ksar el Kebir, zijn nu overigens in de bres gesprongen voor hun bedreigde collega’s van Al Massae.

Beschuldigingen van populisme en homofobie wijst Nini van de hand: ,,We zijn populair, dat is wat anders dan populistisch. En anti-homo ben ik niet. Maar we leven hier nu eenmaal niet in Amsterdam. De meerderheid heeft een conservatieve opvatting, daar moet je rekening mee houden.’’

De uitgeversgroep van Nini heeft cassatie aangetekend bij het Hof. Of de krant voldoende middelen heeft om het hangende de procedure uit te zingen, wordt betwijfeld. Ninni: ,,Maar ik zal mijn pen niet neerleggen.’’