Zeven weken stemmen in paradijs op aarde

In Indiaas Kashmir beginnen vandaag deelstaatverkiezingen. Niet de uitslag, maar het opkomstcijfer zal uitwijzen hoe groot de aanhang van moslimseparatisten is.

Na zijn studie bedrijfskunde werd Ishfaq Ahmad (26) uit Srinagar reisgids. Ander werk was er niet in Kashmir, de Indiase deelstaat die wordt geclaimd door Pakistan en waar moslimseparatisten onafhankelijkheid eisen. Maar sinds deze zomer onlusten uitbraken, met zeker 42 doden, wagen toeristen zich niet langer in ‘het paradijs op aarde’.

Ishfaq Ahmad heeft daarom de bus naar New Delhi genomen. Morgen reist hij met de trein door naar Goa, het populaire vakantieoord aan de Arabische Zee. Misschien kan hij daar een baantje krijgen in de horeca of in een souvenirwinkel. „De politici in Kashmir spelen een spelletje en de gewone mensen lijden”, zegt hij. „Jongeren willen weg. Er is geen toekomst.”

Ishfaq laat zijn stem verloren gaan bij de verkiezingen die vandaag zijn begonnen in Jammu en Kashmir, zoals de deelstaat formeel heet. In het zuidelijke Jammu zijn hindoes in de meerderheid. Maar de aandacht richt zich op de noordelijke, overwegend door moslims bewoonde vallei van Kashmir. Daar heeft de kreet azadi! (vrijheid!) de afgelopen maanden luidkeels weerklonken over straat. Daar is de spanning over de aanwezigheid van de Indiase ‘bezettingstroepen’ – in totaal een half miljoen man – dagelijks voelbaar.

De verkiezingen in Jammu en Kashmir zijn daarom geen gewone. De stembusgang is in de eerste plaats een lakmoesproef voor het gezag van de Indiase overheid in de regio. Uit veiligheidsoverwegingen zijn de verkiezingen over zeven weken uitgesmeerd. Pas eind december zal blijken wie de nieuwe deelstaatregering gaat aanvoeren.

De belangrijkste regionale spelers zijn de Nationale Conferentie van de invloedrijke familie Abdullah, die al sinds de onafhankelijkheid haar stempel drukt op de politiek in Jammu en Kashmir, en de People’s Democratic Party (PDP) van mevrouw Mehboobha Mufti, die zes jaar geleden onverwacht veel aanhang verwierf. Daarnaast is ook de nationale Congrespartij sterk aanwezig in de deelstaat.

Maar belangrijker dan de electorale uitslag is het opkomstcijfer. Dat zal laten zien hoe groot de aanhang van de separatisten in Kashmir werkelijk is. Zal de bevolking van de vallei, waar de eerste sneeuw al is gevallen, in groten getale gehoor geven aan hun oproep tot boycot van de verkiezingen? Of kunnen de regionale partijen, die pleiten voor een oplossing van de kwestie-Kashmir maar de Indiase status niet betwisten, genoeg aanhang mobiliseren om geloofwaardig te blijven? Zelf kunnen de separatistische voormannen de komende weken geen leiding geven aan nieuwe protesten: uit voorzorg zijn ze opgepakt.

Jammu en Kashmir is niet de enige deelstaat waar de politieke spanningen oplopen. Eind van de maand zijn er ook deelstaatverkiezingen in Madhya Pradesh en Delhi, en begin december in Mizoram en Rajasthan. Afgelopen vrijdag gingen kiezers in Chhattisgarh al naar de stembus, donderdag volgt daar een tweede ronde.

De deelstaatverkiezingen zijn belangrijk voor de twee grootste partijen in het land, de regerende Congrespartij en de hindoenationalistische BJP, om de politieke temperatuur te meten aan de vooravond van de algemene verkiezingen, uiterlijk volgend jaar mei. Voor beide partijen geldt dat ze coalities met regionale partijen moeten smeden om regeringsmacht te verwerven. Succes nu versterkt hun uitgangspositie.

In Chhattisgarh zijn Congrespartij en BPJ in een nek-aan-nek-race verwikkeld. Maar net als in Kashmir gaat de inzet daar veel verder dan partijpolitieke strijd. Chhattisgarh ligt in een brede strook in het midden van India, die zich grofweg uitstrekt van de deelstaten langs de Golf van Bengalen in het oosten naar Maharashtra in het westen, die in de greep is van maoïstische rebellie. Twee jaar geleden noemde premier Manmohan Singh de bloedige guerrilla van de verschillende maoïstische groeperingen „de grootste binnenlandse veiligheidsdreiging waarmee ons land ooit is geconfronteerd”.

Sindsdien is het gevaar alleen maar verder toegenomen. Afgelopen zomer bestookten maoïstische rebellen in Andhra Pradesh met granaatwerpers een veerboot met ‘Greyhounds’, troepen belast met terreurbestrijding. 38 agenten werden gedood.

Vrijdag, in de eerste ronde van de stembusgang in Chhattisgarh, vielen zeker twee doden. Een politieman kwam om toen hij op een landmijn stapte. Een boordwerktuigkundige werd gedood toen rebellen het vuur openden op een helikopter die drie bij eerdere aanvallen gewonde soldaten en stemmachines vervoerde. Ook elders werd melding gemaakt van aanvallen om kiezers af schrikken. Toch was de opkomst ongeveer 60 procent.

De vraag is of in de vallei van Kashmir zo’n opkomst zal worden gehaald. Reisgids Ishfaq maakt zich daar niet druk over. Hij heeft andere kopzorgen. ,,Ik moet geld verdienen. Ik denk dat ik voorlopig niet terug ben in Kashmir”, zegt hij.