VVD steggelt over de ?onderklasse?

De VVD sprak dit weekend over de nieuwe beginselen, opgesteld door partijleider Rutte. Het leidde tot weinig discussie. Meer rumoer was er over de toetreding van Turkije tot de EU. Het lid Bolkestein vreest ellende.

Het belangrijkste programmapunt van het ‘toekomstcongres’ van de VVD, afgelopen zaterdag in Rotterdam, was de nieuwe beginselverklaring, gemoderniseerd door de partijleider zelf. Toch zat het vuurwerk in de ochtend, toen de commissie-Bolkestein de conceptversie van het Europees verkiezingsprogramma presenteerde.

VVD-leden stemden voor tientallen wijzigingen die de commissie had afgeraden. Spannend was het vooral over Turkije. De commissie stelde een formulering voor waarin Turkije op lange termijn kan toetreden tot de EU, met de toevoeging dat toetreding niet automatisch vrij verkeer van personen betekent.

Het congres schrapte met 53 procent van stemmen de beperking van het vrije verkeer van personen. Dit tot groot chagrijn van Frits Bolkestein, die zelfs na de stemming bleef mokken. Of iedereen zich wel realiseert dat Turken Europa zullen overspoelen, als de toetreding doorgaat. Er moesten geruststellende woorden van Hans van Baalen aan te pas komen, de lijsttrekker bij de Europese verkiezingen. „Als leerling”, zei hij naderhand, „heb ik de leermeester verzekerd dat ik kan werken met deze stem van de partij”. Het duurt toch nog heel lang voordat de toetreding van Turkije een feit is, zei Van Baalen.

„Open deuren zijn er om in te trappen”, meende een lid uit Rijnwoude bij de stemming over het stoppen met de maandelijkse verhuizing van het Europees parlement van Brussel naar Straatsburg. Dat moest erin, oordeelden de leden, al was het maar voor de machtig geachte kieswijzer op internet. De commissie was tegen, 96,7 procent van de leden voor.

Met de PVV ter rechterzijde en de nadruk op rechtsstatelijke bescherming bij D66, was het ook interessant te zien hoe er gestemd zou worden over een voorgestelde wijziging over Europol. Hun databank moet volgens de commissie worden gevuld met alle voorhanden zijnde DNA-gegevens. De afdeling Leiden wil dat beperken tot de gegevens van veroordeelden. „Anders wordt iedere burger verdacht.” De stemverdeling zal de partijleiding zorgen baren: 50,1 procent stemde met Leiden, 49,9 procent met de commissie.

Het debat over de beginselverklaring ging vooral over de gevoelswaarde van woorden. Zoals „onderklasse”. Daar wilde Rutte wel iets anders voor gebruiken, als „mensen in moeilijkheden”. Maar „terreur van de middelmaat” wilde hij behouden, ondanks protest uit de zaal. Een van de critici: „Ik ben iemand die zijn leven lang zesjes heeft gehaald. Slimmer ben ik niet. Mag ik dan wel bij de VVD?”

Slechts even ging het over de kwestie die liberale partijen wereldwijd bezighoudt. Hoe de lof te blijven zingen van de vrije markt in een tijd waarin overheden banken nationaliseren?

Rutte vond dat zijn beginselverklaring duidelijk genoeg is: de VVD is tegen kartelvorming. Bovendien staat er: De staat is marktmeester. Het verzoek van enkele landelijke afdelingen om te expliciteren dat de vrije markt op meer manieren beteugeling behoeft, ontraadde hij. „Ik heb hier alle munitie om discussies aan te kunnen met Agnes Kant, Jan Marijnissen, of erger.”