Terugblikken en vooruitblikken

„Ik vind niet dat er moet worden teruggekeken, dat vinden anderen. Wereldwijd zijn er zo’n 25 retrospectieven met mijn muziek georganiseerd, dus waarom niet nóg één. Maar ik kijk liever vooruit. Ik ben bezig met mijn nieuwe stukken.”

Het Rotterdamse publiek kwam in september massaal naar De Doelen voor het eerste van zes concerten van een Reich-retrospectief. De componist, in de jaren zestig één van de grondleggers van de minimal music, was overdonderd. Het zeer diverse publiek reageerde uitzinnig op uitvoeringen van onder meer Tehillim en Music for Pieces of Wood, en kwam na afloop massaal naar een nabespreking met de componist.

„Time is on my side”, zei Reich eerder die dag. „Er zijn ook zoveel jonge musici die mijn muziek goed uitvoeren. Ze hebben er geen technische problemen mee, want ze kennen mijn muziek al sinds hun jeugd.

„Toen Bartók in 1928 zijn Vierde strijkkwartet schreef, konden de musici zich nauwelijks voorstellen dat iemand zoiets zou kunnen spelen. Nu is het standaardrepertoire, waar musici jong mee beginnen, en dat geen enkel probleem oplevert als ze volwassen worden.

„Het is de generatie die iets nieuws genereert, die er hard voor moet werken. Dat deed ik met mijn eigen ensemble. Aan de hand van onze opnamen gingen anderen de muziek weer spelen, en nu zijn er heel veel musici die de muziek van jongs af aan kennen.

„Het Double Sextet, dat Eighth Blackbird in Rotterdam gaat spelen, is een stuk voor twaalf musici. Zes daarvan zijn echter van tevoren opgenomen, en dezelfde zes musici spelen live mee met de tape. Het kan ook met twaalf live-muzikanten, maar dan heb je een heel andere ‘sound’. Met een tape heb je twee keer precíes dezelfde ensembleklank – dat vind ik interessant. De musici kunnen ook vlekkeloos met de tape samenspelen, ze hebben die zelf ingespeeld.

„Ik werk aan een nieuw stuk voor rockinstrumenten. Daar zit ook weer een tape in. Hopelijk gaat daarop Jonny Greenwood, de gitarist van Radiohead, meespelen. Hij representeert een nieuw, veelzijdig type popmuzikant. En ook veel popmusici van nu zijn met mijn muziek opgegroeid. Dat biedt allerlei mogelijkheden. Met twee elektrische basgitaren kun je bijvoorbeeld heel strak ‘interlocking’ spelen, waarbij de twee partijen in elkaar grijpen.

„Ik vind het niet belangrijk om school te maken, maar als je vraagt wat er is gebeurd sinds Boulez, Stockhausen en Berio, nou, kijk dan maar wat nu internationaal de dominante stijl is: die van mij, Philip Glass, Arvo Pärt, Louis Andriessen en John Adams. Onze generatie keerde terug naar de tonaliteit, de modi, naar echte ritmische muziek. En tussen popmuziek en klassiek stond niet langer die Berlijnse muur van Schönberg. De ontwikkeling werd voortgezet door de jongere generatie: Steve Martland, Michael Gordon. Nu zijn er overal twintigers die dat doen.

„Ik wil misschien weer een geëngageerd werk maken. Ik heb 25 jaar in New York gewoond, vier blokken van het WTC. Op 9/11 was ik buiten de stad, maar mijn zoon en kleindochter niet. Ik was doodsbang dat ze het niet zouden overleven. Het Kronos kwartet heeft me gevraagd om een werk te maken voor strijkkwartet en elektronica. Ik denk erover om iets te gaan doen met opnames van de stemmen van mensen die betrokken waren bij die ramp.

„John Adams heeft er ook een stuk over gemaakt, On the Transmigration of Souls. Maar Adams, die ik als componist bewonder, was bang om te zeggen dat 9/11 gewoon moord was. Mijn stuk zal meer recht aan het onderwerp doen: het vermoorden van de onschuld door religieuze fanatici. Maar misschien maak ik dat hele stuk ook wel niet.”

Eighth Blackbird Ensemble, met o.a. Steve Reich, Double Sextet. 23/11 De Doelen, Rotterdam. Overige concerten 4/3, 14/3, 3,4/4. Info: www.dedoelen.nl. In het reizende slagwerkfestival The Big Bang klinkt Nagoya Marimbas van Reich. 22/11 Rotterdam; 24/11 Amsterdam; 25/11 Utrecht; 27/11 Eindhoven; 28/11 Enschede. Info: www.thebigbang.nl.