Parkeeroorlog houdt de gemoederen bezig in Rio

Rio de Janeiro wil af van de informele parkeerwachten op straat. Maar deze vrije jongens weigeren hun straten af te staan aan de nieuwe parkeerdienst.

Ineens staat Sidney dos Santos van zijn stoeltje op en begint te rennen. Een eindje verderop is een auto aan het parkeren. Plaats zat, maar Dos Santos is er als de kippen bij om de auto overbodige parkeeraanwijzingen te geven. Dan trekt hij zijn biljettenblokje: 2 reais (75 eurocent) voor 2 uur parkeren.

Dos Santos is een informele parkeerwachter in Ipanema, een chique buurt in Rio de Janeiro met een niet aflatende toestroom van auto’s. Zijn straat is een beetje de PC Hooftstraat van Ipanema. Louis Vuitton-tasjes zijn alom aanwezig. Maar de 62-jarige Dos Santos ziet dat niet meer. Hij is hier al tien jaar aan het werk.

Dos Santos is lid van het Syndicaat van zelfstandige parkeerwachters, herkenbaar aan hun grijze, versleten hesjes. Vaste uren hebben ze niet en enige controle op hun werkzaamheden is er ook niet echt. Van elke 2 reais gaat 40 centavo’s naar het syndicaat, dat weer een deel aan de gemeente betaalt.

Hoeveel auto’s hij dagelijks wegzet durft Dos Santos niet te zeggen. Hoeveel hij verdient, houdt hij liever ook voor zichzelf. Op zijn minst vangt hij dagelijks 50 real. Maar waarschijnlijk ligt het bedrag eerder twee tot drie keer zo hoog. Zijn dag begint om zes uur ’s ochtends en eindigt twaalf uur later.

In de volksmond wordt Dos Santos een flanelinha genoemd, een woord dat veel autobezitters met enige minachting uitspreken. Omdat niemand overtuigd is van het nut van de flanelinha. Zoals Perdo Bonaparte, een 25-jarige informaticus, op straat zegt: „Meestal heb je geen hulp nodig om je auto neer te zetten. Je betaalt ze en zij beloven op je auto te letten. Kom je later terug, kan het zo maar zijn dat er in je auto ingebroken is. Dat gebeurt regelmatig.”

Probleem is dat sommige flanelinhas zelf de prijs bepalen. Bij populaire toeristenattracties vragen ze zonder gêne 10 reais voor even parkeren. Het televisieprogramma Fantástico onthulde dit jaar dat bepaalde parkeerstraten en pleinen in dure buurten in Rio voor meer dan 10.000 reais worden doorverkocht. Sommige parkeerwachten verhuren zelfs hun plek voor 70 real per dag, 30 real minder dan een taxichauffeur betaalt voor de huur van een auto met vergunning.

Ooit was het parkeren geheel in handen van het Syndicaat van zelfstandige parkeerwachten. Toen was er ook nog enig toezicht. Totdat de gemeente enkele jaren geleden de regels versoepelde. Sindsdien zijn er tientallen organisaties, zogenaamde coöperaties en syndicaten, die parkeerwachten verenigen. Daarmee is de dienstverlening chaotischer geworden en de controle erop, voor zover die er was, afgenomen. Een dure grap voor de gemeente, die loopt zo een hoop geld mis. Vandaar dat de gemeente dit jaar met een nieuw plan is gekomen. In het stadsdeel Zone Zuid, waartoe onder meer Copacabana en Flamengo behoren, is deze week een nieuwe officiële, weliswaar private, parkeerdienst begonnen Embrapark.

Tot grote verbazing van de vrije parkeerwachters. Plotseling verschenen er concurrenten in hun straat. Ze droegen netjes gestreken grijs-blauwe shirts en grijze baseballpetjes. Het kwam een beetje uit de lucht vallen, zeggen zij nu. Waren ze hun banen kwijt?

Zo ver lieten ze het niet komen.

Op veel plekken waar de nieuwe parkeerwachters zich lieten zien, werden ze weggejaagd of bedreigd. Volgens berichten in de pers zou er in bepaalde wijken een auto hebben rondgereden waarin al dan niet gewapende mannen zaten. Die zouden de nieuwe parkeerwachters hebben geïntimideerd.

En wat deed de gemeente? De politie er op af sturen? Nee, er gebeurde niets. Op de derde dag kwamen de nieuwe parkeerwachten wel opdagen op hun werk, maar velen keken alleen maar toe hoe de oudgedienden verder gingen met hun werk. Zo ging het ook in de straat van Dos Santos. Voor veel cariocas, zoals de inwoners van Rio worden genoemd, onderstreept de parkeerchaos andermaal dat de gemeente in de openbare ruimte steeds minder gezag heeft.

Voorlopig sluitstuk van de rel volgde vorige week. Toen kwam een gemeentetribunaal, na elf maanden beraad, met het oordeel dat bij de aanbestedingsprocedure van de nieuwe dienst onregelmatigheden plaatsvonden. Het woord fraude viel niet. Maar het was opmerkelijk dat Embrapark, de nieuwe dienstverlener, per parkeerplek minder geld aan de gemeente hoeft af te staan dan de zelfstandige wachters. Embrapark mag bovendien naar eigen inzicht de prijs van parkeren verhogen. Conclusie van het tribunaal: de introductie van de nieuwe parkeerdienst wordt voorlopig opgeschort. Nu afwachten wat Embrapark gaat doen.