Papegaai is dood, en oude Griekse mop

Vervang de papegaai door een slaaf – en de beroemde Monty Python-sketch blijkt al zo’n 1600 jaar oud te zijn. De Amerikaanse hoogleraar William Berg heeft een moppenboek van de vierde-eeuwse Griekse schrijver Philogelos vertaald, waarin een man zich tegenover een vriend beklaagt omdat hij een slaaf heeft gekocht die tijdens het werk overleed. „Gek,” antwoordt die vriend, „toen hij bij mij was deed hij zoiets nooit!” In die uitvlucht ziet Berg duidelijke parallellen met de manier waarop dierenwinkelier Michael Palin in 1969 zijn klagende klant John Cleese probeert af te poeieren met de waanzinnigste excuses.

Cleese, die de tekst samen met Graham Chapman schreef, komt in de sketch verhaal halen omdat de papegaai die hij zojuist in dezelfde winkel heeft gekocht, nu al dood is. Volgens de winkelier is het diertje alleen maar even met stomheid geslagen, of zit het te hunkeren naar de Noorse fjorden, waarop de klant uitbarst in een bijna eindeloze reeks synoniemen voor de dood: de vogel is morsdood, wijlen, weggevlogen naar zijn schepper, enzovoorts.

Commentaar van Python-zijde is nog niet vernomen. Maar eerder heeft Cleese al eens verteld dat de scène was geïnspireerd door improvisatielessen waarbij de acteur nooit twee keer hetzelfde woord mag gebruiken – vandaar al die synoniemen.

Philogelos’ boek, met 265 moppen, is als e-book verschenen onder de titel The laugh addict. Behalve de teksten bevat het boek ook een opname waarin de Tommy Cooper-achtige komiek Jim Bowen een selectie uit deze antieke moppen vertelt voor een enthousiast publiek. In een kort interview op YouTube zegt Bowen dat hij er meer dan één herkent uit het repertoire van hedendaagse collega’s. Zij het iets gemoderniseerd: „Ze hebben het over een auto in plaats van een strijdwagen.”

De Parrot-sketch van Monty Python op nrc.nl/kunst