Ook voor Medvedev is het wachten op Obama

Nieuwsanalyse

Soms slaat de Russische president een harde toon aan tegen de VS, soms is hij charmant. Zaterdag toonde hij een welwillend gezicht.

Het was alsof de Russische president Medvedev zaterdag in Washington even iets moest rechtzetten. Op de ochtend na de Amerikaanse verkiezingen had hij in zijn ‘Toespraak tot de Natie’ gedreigd raketten te stationeren in de Russische enclave Kaliningrad, tussen Polen en Litouwen. Het zou het Russische antwoord zijn op het omstreden Amerikaanse raketschild. Niet alleen dat dreigement, maar ook de keuze van het moment was in westerse hoofdsteden ervaren als uitgesproken bot.

Maar zaterdag sloeg Medvedev, die toch in Washington was voor het overleg van de Groep van 20 over de financiële crisis, een heel andere toon aan. In een toespraak voor de Council on Foreign Relations zei hij „grote verwachtingen van de nieuwe regering” van aanstaand president Obama te hebben. Weliswaar had hij dat ook gezegd in zijn toespraak op 5 november, maar toen was dat overschaduwd door zijn geharnaste taal over de raketten en zijn verwijt dat de financiële crisis de schuld is van de Verenigde Staten.

Nu hield de Russische president, volgens persbureau AP, een charmante presentatie in een geest van samenwerking. Over de plaatsing van Russische raketten zei hij: „We willen helemaal niets stationeren. We zullen niets doen, tenzij Amerika de eerste stap zet”, door het raketschild te voltooien.

En wat betreft het moment van zijn uithaal naar de VS, terwijl de verkiezing van Obama nog gevierd werd: „Denkt u dat het chantage was? Twee keer heb ik mijn rede moeten uitstellen omdat ik niet tevreden was met de teksten die men voorbereid had. Toen koos ik de datum 5 november, en met alle respect voor de VS, ik had absoluut de belangrijke politieke gebeurtenis vergeten die op die dag zou plaatsvinden.”

Zo deed Medvedev een nieuwe poging te laten blijken dat hij open staat voor verbetering van de betrekkingen met Washington. Hij draaide er niet omheen dat het nu ontbreekt aan „vertrouwen in de Russisch-Amerikaanse betrekkingen, het vertrouwen dat we nodig hebben”. In Washington zal niemand dat tegenspreken.

De nu eens harde dan weer charmante toon van Medvedev weerspiegelt een tweeslachtigheid in de opstelling van Moskou waar de VS en Europa de afgelopen maanden vaker op zijn gestuit. Zo pleit Rusland aan de ene kant voor nieuwe afspraken over de veiligheid in Europa. Aan de andere kant stelt het zich scherp afwijzend op tegenover de toenadering van voormalige Sovjet-staten tot het Westen.

Zolang de nieuwe Amerikaanse regering de macht nog niet heeft overgenomen, zal er in de Amerikaans-Russische betrekkingen weinig kunnen veranderen. Iedereen wacht op Obama, en houdt zolang alle opties open. De onzekerheid die daaruit voortvloeit is ook merkbaar in Europa. De Franse president Sarkozy, die vrijdag als EU-voorzitter in Nice een bijeenkomst hield met Medvedev, zei daar dat het raketschild Europa „niet veiliger zal maken en de zaken alleen maar compliceert” – een uitspraak waar hij zaterdag haastig weer iets van terugnam.

Volgend jaar zou een bijeenkomst van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) moet worden gehouden, waar de VS, Rusland en de EU-landen dit alles zouden kunnen bespreken. Maar zelfs voor het maken van die afspraak is het nodig op nieuwe leiding in het Witte Huis te wachten.

Toespraak Medvedev: via nrc.nl/buitenland