Eind 2011 moeten troepen VS weg zijn uit Irak

Het Iraakse kabinet heeft gisteren ingestemd met het Amerikaanse troepenakkoord.

Maar het Iraakse parlement moet het nog wel goedkeuren.

Na maanden van moeizame onderhandelingen heeft het Iraakse kabinet gisteren ingestemd met een akkoord over de aanwezigheid van het Amerikaanse leger in Irak. Het moet nog worden goedgekeurd door het Iraakse parlement.

Afgesproken is dat de Amerikaanse militairen zich in de zomer van 2009 terugtrekken uit de Iraakse steden en dat zich voor het einde van 2011 uit héél Irak hebben teruggetrokken. Een eerdere versie van het akkoord voorzag ook in de Amerikaanse terugtrekking voor eind 2011, maar dit was „afhankelijk van de omstandigheden op de grond”. Deze flexibele formulering zorgde voor discussie. De Iraakse onderhandelaars zijn er nu in geslaagd om een harde deadline van de Amerikanen te krijgen, een belangrijke overwinning.

Het tijdschema komt grotendeels overeen met de plannen van de aanstaande Amerikaanse president Barack Obama, die pleit voor een terugtrekking medio 2010. Hij heeft nog niet gereageerd op het akkoord.

Het andere twistpunt was dat Amerikaanse militairen onder het huidige mandaat niet door de Iraakse justitie kunnen worden vervolgd. Deze immuniteit blijft gehandhaafd, behalve als ze zware misdrijven plegen buiten de kazernes en militaire operaties. Ook wordt er een gezamenlijke commissie opgericht die zal beslissen of Amerikaanse militairen door Iraakse rechters moeten worden berecht.

Volgens woordvoerder Ali al-Dabbagh van de Iraakse regering voorziet het akkoord er verder in dat:

De Amerikaanse troepen onder de autoriteit van de Iraakse regering worden geplaatst.

De VS in de loop van 2009 hun militaire bases overdragen aan Irak.

De Amerikaanse militairen de bevoegdheid verliezen om Iraakse huizen binnen te vallen zonder een bevel van een Iraakse rechter en toestemming van de Iraakse regering.

Het is een opluchting voor de Verenigde Staten dat het Iraakse kabinet het akkoord heeft goedgekeurd. De 150.000 Amerikaanse militairen opereren nu nog in Irak onder mandaat van de Verenigde Naties, maar dit vervalt op 31 december. Zonder een akkoord met de Iraakse regering zouden de Amerikaanse troepen in 2009 geen toestemming hebben gehad om in Irak te opereren. „Dit is een positieve en belangrijke stap”, zei een woordvoerder van de Amerikaanse ambassade in Bagdad.

Woordvoerder Al-Dabbagh zei dat het akkoord gisteren zou worden voorgelegd aan het parlement, maar hij zei niet wanneer de volksvertegenwoordiging zal stemmen. Het parlement gaat aan het einde van de maand met reces vanwege het islamitische offerfeest. Dan zullen veel parlementariërs naar Saoedi-Arabië reizen voor de jaarlijkse pelgrimstocht. Parlementsvoorzitter Mahmoud al-Mashhadani heeft het verlof voor volksvertegenwoordigers ingetrokken en buitenlandse reizen opgeschort om te zorgen dat het quorum voor een stemming wordt gehaald.

De Iraakse premier Maliki heeft geprobeerd de belangrijkste shi’itische en Koerdische allianties in het parlement achter het akkoord te krijgen en die hebben recent hun steun uitgesproken. Ook heeft grootayatollah Ali al-Sistani, de meest invloedrijke shi’itische geestelijke laten weten dat hij achter het akkoord staat als het parlement ermee instemt.

Maar de anti-Amerikaanse geestelijke Muqtada Sadr heeft opgeroepen tot gewapend verzet tegen ieder akkoord dat het Amerikaanse leger toestaat in Irak te blijven.

Ook buurland Iran is een felle tegenstander van het akkoord. Volgens Teheran legt het de Amerikaanse aanwezigheid in Irak vast en wordt de veiligheid van Iran bedreigd. Maar de Iraanse staatstelevisie nam gisteren een genuanceerder standpunt in. „Dit is een overwinning voor de regering van premier Maliki, die in staat is geweest zijn eigen standpunt op te leggen [aan de Amerikanen]”, aldus het commentaar.