Trillen, wapperen, hakken, fladderen en schudden

Ballet NDT II met Said and Done. Gezien: 14 november te Den Haag. Tournee t/m 21 december. Informatie en kaarten: 070-8800333 en www.ndt.nl ****

Wie naar de drie balletten in het programma van Nederlands Dans Theater II kijkt, zou kunnen denken dat er sprake is van afgesproken werk. De stukken van Lightfoot León, Marco Goecke en Jirí Kylián vertonen een verwant mensbeeld: bepaald geen evenwichtig wezen, die homo sapiens.

Opmerkelijk is ook hoe de spaarzame decorelementen in de drie werken symbolisch lijken voor de algehele stemming. In het prachtige Said and Done van Lightfoot León uit 2001 zetten neerdwarrelende zwarte kraaienveren de toon, bij Goecke ritselen droge herfstbladeren en bij Kylián zorgt een zilverkleurig, onrustig deinend ‘vliegengordijn’ voor een gevoel van desoriëntatie.

Ter gelegenheid van zijn honderdste werk voor NDT en mogelijk zijn laatste werk voor de ‘juniorengroep’ NDT II, roept Kylián de jongere generaties op zich telkens weer te verdiepen in de inspirerende, dunne lijn die normaliteit van gekte scheidt. De Duitse Goecke, die zijn eerste werk voor de groep creëert, heeft die aanmoediging niet nodig. Wie zijn choreografieën voor Scapino Ballet Rotterdam heeft gezien, kent zijn mix van neurose en poëzie. Ook de acht dansers van NDT II lijken bezeten door tics, wanen en angstaanvallen. In Nichts contrasteren hypersnelle hand- en armbewegingen – trillen, wapperen, fladderen, schudden, hakken, duwen – met de kabbelende pianoklanken van Keith Jarret, maar vreemd genoeg passen ze erbij. Bij Jimi Hendix’ Machine Gun ook.

Goeckes slaagt erin dat hectische gewriemel met armen en handen – benen zijn ondergeschikt – boeiend te houden door nu en dan de snelheid weg te laten vloeien, verrassinkjes in te bouwen (een herfstbladerentutu) en zelfs langdurig vrijwel niets te laten gebeuren. Bij alle malligheid is Nichts nog ontroerend ook.

Kylián laat de jonge dansers, vier paren, schitteren in Gods and Dogs, op muziek van Beethoven en Dirk Haubrich. De gelauwerde choreograaf heeft het bij zijn honderdste NDT-creatie aangedurfd zijn karakteristieke watervlugge bewegingstaal, vol plotse uithalen en accenten, wat minder te polijsten. Een interessant beeld: rauwer, maar onnavolgbaar inventief. Hopelijk ontwikkelt hij deze nieuwe werkwijze na zijn vertrek als huischoreograaf verder. Waar dan ook.

Rectificatie / Gerectificeerd

Van der Wiel

Bij de dansrecensie Trillen, wapperen, hakken, fladderen en schudden (15 november, pagina 7) ontbrak de naam van de auteur: Francine van der Wiel.