Sarkozy hartelijk naar Moskou

Wat moet de EU met Rusland? De meningen in Europa zijn verdeeld. Voorlopig wint de lijn van Frankrijk: praten. Sarkozy kondigde gisteren al weer een nieuwe top aan.

Lachende gezichten gisteren in Nice tijdens een EU-Rusland-top. „Dmitri” zei de Franse president Sarkozy tegen zijn Russische collega Medvedev. Die noemde de Franse president ook voortdurend bij zijn voornaam Nicolas. Een half jaar geleden, toen niet Frankrijk maar Slovenië EU-voorzitter was, ging het er minder hartelijk aan toe. Tijdens een persconferentie in Siberië keek Medvedev de Sloveense premier Jansa nauwelijks aan.

Medvedev en Sarkozy waren het bijna geheel eens over een aanpak van de financiële crisis, zeiden ze gisteren. Op een top van de twintig belangrijkste economieën, die vandaag in Washington begint, zullen ze dan ook hetzelfde gaan zeggen, beloofden ze. Concrete maatregelen, willen ze. „Iets stevigs”, zei Medvedev. Die top in Washington was een idee van Sarkozy.

Sarkozy kondigde meteen wéér een initiatief aan. Hij wil dat er halverwege volgend jaar een top komt van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Dan zou er kunnen worden gepraat over het raketschild waarvoor de VS – zeer tegen de zin van de Russen – installaties willen plaatsen in Tsjechië en Polen. En alweer waren ze het eens. Medvedev zei zo’n top een uitstekend idee te vinden.

Toch waren er recent juist redenen om níet te lachen. De oorlog tussen Rusland en Georgië in augustus. De aankondiging van president Medvedev vorige week Iskander-raketten voor korte afstand te plaatsen in Kaliningrad, nabij Polen en Litouwen. En dan was er deze week nog het dreigement van de Russische premier Poetin dat Rusland stopt met werken aan een gasleiding onder de Oostzee als de Europeanen daar niet meer haast mee maken.

Wat te doen met Rusland? De meningen zijn verdeeld in Europa. Na de oorlog in Georgië besloot de EU besprekingen met Rusland over een samenwerkingsakkoord op te schorten – als straf. Maar het probleem is: Europa wil zelf graag dat dat akkoord er komt, onder andere om in de toekomst verzekerd te zijn van een stabiele aanvoer van olie en gas uit Rusland. Zo’n 42 procent van het gas dat de EU gebruikt komt uit Rusland.

„Je kunt niet níet praten met Rusland”, zegt een medewerker van EU-buitenlandcoördinator Javier Solana. Ook Nicolas Sarkozy denkt er zo over. „We moeten oplossingen vinden voor problemen”, zei hij gisteren. „Ik zou niet weten hoe we dat zouden moeten doen als we niet met elkaar zouden praten.”

Vooral in de nieuwe lidstaten, die een ruime ervaring hebben met Rusland, wordt daar vaak anders over gedacht. Volgens een Brusselse diplomaat zei Karel Schwarzenberg, de Tsjechische minister van Buitenlandse Zaken, deze week tijdens een besloten lunch met EU-collega’s dat Europa zich gedraagt als een prostituee ten opzichte van Rusland. Of eigenlijk, slechter dan dat. „Een prostituee die zichzelf verkoopt zorgt er tenminste voor dat ze een eerlijke prijs krijgt.”

Maar voorlopig wint de lijn van Sarkozy: praten. En dus gaan Rusland en de EU op 2 december verder onderhandelen over een samenwerkingsakkoord. Formeel zijn de besprekingen daarover in september slechts uitgesteld en niet stopgezet, zei Sarkozy. Dat lijkt een klein verschil, maar het betekent dat Frankrijk als EU-voorzitter kan besluiten nieuwe besprekingen met de Russen op de agenda te zetten, zonder dat de lidstaten daarover unaniem een beslissing hebben genomen.

Leiders van andere EU-landen waren er gisteren niet in Nice. Eigenlijk, zei de Russische president Medvedev daar, was het zíjn idee om volgend jaar een OVSE-top te organiseren. Hij bedankte Sarkozy voor de steun voor dat idee. Medvedev zei niet waarom hij er zo enthousiast over is, maar te begrijpen is dat wel. Voor de Russen is elk platform om over raketten in Europa te praten beter dan de NAVO. Van de OVSE is Rusland, anders dan de NAVO, volwaardig lid. Bovendien sluit het voorstel mooi aan bij een pleidooi dat Medvedev al in juni hield voor top over een nieuwe Europees veiligheidsverdrag.

Medvedev en Sarkozy denken vast niet helemaal hetzelfde over de rol van de NAVO in Europa. Maar gisteren leken de meningsverschillen vooral nog te gaan over de vraag van wie de goede ideeën nu eigenlijk waren. Het akkoord over een staakt-het-vuren tussen Rusland en Georgië, waarover Sarkozy afgelopen zomer onderhandelde met beide partijen, staat in Brussel bekend als het ‘plan-Sarkozy’. In Nice had de Russische president het gisteren steeds over het ‘plan-Sarkozy-Medvedev’.

Er waren nog wel problemen met de uitvoering van dat plan, gaf Sarkozy toe. Op een aantal plaatsen moeten Russische militairen zich nog wat verder terugtrekken. Medvedev hoorde het glimlachend aan. „Zelfs over de moeilijkste dingen kunnen we het eens worden”, zei hij.