Johan van Mil (1959-2008)

Net als veel Nederlandse schakers was ik bedroefd toen ik las dat Johan van Mil afgelopen zondag was overleden, maar verrast waren we niet, want zijn vrouw Erika Sziva had twee weken eerder al laten weten dat het niet lang meer kon duren, nadat Johan had besloten dat verdere levensverlengende behandelingen gestopt moesten worden.

Hij en zijn gezin hadden een lijdensweg achter de rug die was begonnen in augustus na een hartoperatie die aanvankelijk goed leek te zijn verlopen. Kort daarna bleek hij het slachtoffer van een schimmel die eerst zijn benen verwoestte en daarna zijn lichaam en tenslotte ook zijn geest aantastte.

Johan van Mil was een sterke schaker, een internationaal meester die vier keer aan het kampioenschap van Nederland meedeed en tot omstreeks 2000 in heel Europa toernooien speelde. Bij een van die toernooien, in Boedapest in 1989, ontmoette hij Erika Sziva, een Hongaarse topschaakster die later vijf keer Nederlands kampioen bij de vrouwen zou worden.

De laatste tijd speelde Johan niet zo vaak meer, bijna alleen nog clubwedstrijden in Nederland, België en af en toe in Frankrijk. Hij had het druk als schaakjournalist en verkoper van schaakboeken en als vader van twee zonen.

Samen met een aantal andere Brabantse schakers had hij in 1986 het blad Schaaknieuws opgericht, dat tegenwoordig twee keer per maand verschijnt en een onmisbare informatiebron over het Nederlandse schaakleven is geworden. De andere oprichters verdwenen in de loop der jaren, maar Johan bleef tot zijn dood redacteur. Behalve voor Schaaknieuws schreef hij ook voor de krant Het Parool, in de zomer als de vaste schaakmedewerker Max Pam met vakantie was.

Veel schakers in Nederland en België hebben hem de laatste jaren vooral ontmoet als hij bij toernooien samen met Erika de boeken verkocht van hun schaakverzendhuis De Beste Zet, altijd uiterst vriendelijk, opgewekt en behulpzaam.

Toen hij had besloten dat de dood spoedig moest komen, schreef Erika op de website van De Beste Zet dat we maar een kaarsje voor Johan moesten branden, en na zijn overlijden zag ik dat er op verschillende Nederlandse schaakwebsites inderdaad een flakkerend kaarsje was neergezet voor deze beminnelijke en populaire schaker.

De partij die hier volgt heb ik in 1995 ook al eens laten afdrukken, maar hij verdient het om twee keer vertoond te worden, niet alleen omdat het een mooie aanvalspartij is, maar ook door de unieke situatie die zich na wits 20ste zet voordeed.

Johan van Mil - Erik van den Doel, Sonnevancktoernooi, Wijk aan Zee 1995

1. d4 Pf6 2. Pf3 e6 3. e3 b6 4. Pbd2 Lb7 5. Ld3 d5 Echt slecht is dit niet, maar het geeft wit de gelegenheid de aanvalsopstelling in te nemen die hij wil hebben. 6. Pe5 Ld6 7. f4 c5 8. c3 Dc7 9. 0-0 Pc6 10. Df3 0-0-0 11. b3 Pg8 12. Lb2 Pb8 Met de op het eerste gezicht wat vreemde en in ieder geval tijdrovende terugtocht van beide paarden heeft zwart de ambitieuze bedoeling om wits paard te verjagen, maar dat zal niet lukken. 13. Dh3 De7 14. c4 Ph6 14…f6 ging nog niet wegens 15. Pg6. 15. cxd5 f6 Voorzichtiger was 15…Lxd5, maar na 16. Tac1 staat wit goed. 16. e4 Wit had zijn paard ook terug kunnen trekken. Wat hij doet is veel leuker. 16…fxe5 17. fxe5 Dg5 Het kleinste kwaad was waarschijnlijk 17…Lc7, maar zwart wil het stuk dat hij gekregen heeft voor blijven. 18. exd6 Dxd2 19. Tf2 Dg5 20. dxe6

Wit heeft een wonderlijk pionnencentrum dat voor zover ik weet uniek in de schaakgeschiedenis is: het gewone pionnencentrum op d4 en e4 en als een luchtspiegeling twee rijen daarboven nog een kopie. 20… Pg4 20…Txd6 ging niet wegens 21. Tf8+ Txf8 22. e7+ en wit wint. 21. d7+ Deze zet kreeg van Van Mil in zijn blad Schaaknieuws twee vraagtekens, omdat 21. e7 Tde8 niet alleen sterker, maar ook esthetisch bevredigender zou zijn geweest. Ook 21. Tf7 Txd6 22. Lc1 Dg6 23. e5 was niet mis. 21…Pxd7 22. exd7+ Txd7 23. Dg3 Pxf2 24. Dxg5 Pxd3 25. d5 Pxb2 26. Dd2 Te8 27. Te1 Lxd5 28. exd5 Txe1+ 29. Dxe1 Txd5 30. De6+ Td7 31. Dg8+ Kc7 32. Dxh7 Ook nu moet wit gewonnen staan, maar het is nog een zwaar technisch karwei. 32…Pd3 33. De4 Pb4 34. De5+ Kb7 35. De4+ Kc7 36. a3 Pc6 37. Df4+ Kb7 38. h4 Pd4 39. Kh2 a6 40. h5 Ka7 41. De3 b5 42. g4 a5 43. g5 b4 44. axb4 cxb4 45. h6 gxh6 46. g6 Ka6 47. Dd3+ Kb7 48. g7 Txg7 49. Dxd4 Met de winst van het paard is er duidelijkheid gekomen. Zwart kan op den duur zijn pionnen niet houden en gaf op de 80ste zet de partij op.

Hans Ree