'In een minuut past heel veel muziek'

Pianist Guy Livingston vroeg zestig componisten om een stuk van één minuut. Vervolgens liet hij er uiterst vermakelijke filmpjes bij maken. ,,De piano verdwijnt.”

Yaël Vinckx

Past een opera van drie actes in één minuut? „Natuurlijk”, zegt Guy Livingston. En de 32 pianosonates van Beethoven? „Geen probleem”, lacht hij. „Tijd is een relatief begrip. Er past meer muziek in een minuut dan jij denkt.”

De Amerikaan Guy Livingston, die aan het Koninklijke Conservatorium in Den Haag studeerde, vroeg zestig componisten om een zestig seconden durende compositie voor piano te schrijven. Daarna vroeg hij vijf filmmakers om bij iedere compositie een filmpje te maken. Die volgorde was belangrijk, zegt hij. „Want laat je eerst de film maken en daarna de muziek, dan volgt de muziek het beeld en verliest ze haar onafhankelijkheid.”

In One Minute More vullen muziek en filmpjes elkaar op prachtige wijze aan; soms zijn beide melancholiek, dan worden kleine klanken gecombineerd met rustige zwart/wit beelden van een hoogspanningsmast tegen een bewolkte lucht; soms laten beide je lachen, in het tekenfilmpje bijvoorbeeld waar de pianist zijn instrument kwijt is.

Maar het interessantst zijn de composities waarin Livingston wordt uitgedaagd. Dat vond de pianist zelf ook het leukst. „Het merendeel van de zestig componisten ken ik persoonlijk. En zij kennen mij. Ze weten dat ik graag grenzen opzoek. Voor One Minute More hebben ze geprobeerd om mij met hun composities over mijn eigen grens te duwen.”

Het resultaat is uiterst vermakelijk. Zo laat Jerome Bourdellon Livingstone heel hard het woord ‘ha!’ in de piano schreeuwen, waarna de pianist de rest van de minuut, die ineens uren lijkt te duren, doodstil in de piano moet blijven kijken, terwijl de klank van ‘ha’ langzaam wegsterft. Benjamin Boone schreef een compositie met borden, kopjes en houten lepels, die wordt uitgevoerd op de snaren in de buik van de piano, waar de pianist het servies heen en weer schuift. Het levert een divers, krassend geluid op.

„Ik wil de tijd tonen”, zegt Livingston over zijn project waaraan hij twee jaar werkte en dat na een tournee in Nederland ook naar Frankrijk en Amerika gaat. „Soms lijkt de voorstelling eindeloos te duren, veel langer dan een minuut, en soms is zij zo om.”

De composities zijn allemaal rond de zestig seconden, al voelt dat lang niet altijd zo. Aan de opera in drie actes bijvoorbeeld, lijkt geen eind te komen; het resoneren van zes magneetjes op de snaren van de piano is daarentegen zo voorbij. Hetzelfde geldt voor de filmpjes. De jonge Kunstacademie-studente Nelleke Koop maakte twee series van tien films. Het zijn de enige filmpjes waarin de pianist zelf fungeert. In de ene serie, getiteld Polderfilms, zet Koop de muzikant en zijn piano op een open aanhanger om hem vervolgens met een bestelbusje door de vlakke Flevopolder te trekken. Het is een koude dag in het voorjaar; condens kringelt uit Livingstons mond.

In de andere serie, Concertfilms, toont Koop de pianist aan het werk. Het is hier dat de meest bizarre composities worden uitgevoerd; Livingston trommelt zestig seconden lang met zijn vingers op het gesloten deksel van de piano, stoft al spelend het instrument schoon of laat zijn hand over het hout glijden, waardoor een irritant piepend geluid ontstaat. Daarvoor, lacht hij, moet zijn hand wel een beetje zweterig zijn.

In deze filmpjes speelt de piano de hoofdrol – en daarbij gaat het om álle delen van de piano. De pianist is in deze opzet niet meer dan een werknemer, in dienst van het instrument. Livingston: „De piano verdwijnt. Het instrument is in honderd jaar tijd niet veranderd, en het houdt niet bij hoe wij spelen, en hoe wij naar muziek luisteren. Maar ik zal het altijd een prachtig instrument vinden, in alle opzichten. Daarom is dit project niet alleen een ode aan de tijd, maar ook aan de piano.”

De première van One Minute More vindt morgen plaats in de Verkadefabriek, Den Bosch, om 15.00 uur en 17.00 uur. Daarna volgen optredens in Velp (23/11), Eindhoven (27/11), Amsterdam (9/12) en Utrecht (17/12). Info: guylivingston.com