Fiscus op jacht naar doortrapte adviezen

De Nederlandse en Franse fiscus hebben een succesvol Europees onderzoek naar btw-fraude geleid. Na de plezierjachten voor de superrijken komen er meer Europese onderzoeken.

Wat is de beste financieringsvorm voor een duur jacht? Vanaf een ton kan een scheepshypotheek voordelig zijn. Er zijn wat kosten verbonden aan het registreren van het schip bij het kadaster maar vervolgens komen de lage rentetarieven voor hypotheken in zicht. Voor jachten vanaf 500.000 euro worden vrij inzichtelijke leaseconstructies aangeboden door bedrijven als Ciris Capital en Fortis Yacht Group. Die laten via hun Italiaanse vestiging het schip kopen en verhuren (leasen) het exclusief aan hun klant. De btw op de koopsom is in één klap aftrekbaar, wat de klant in de lage leaseprijs terugvindt. Over de jaarlijkse leasetermijnen is wel btw verschuldigd. Italië hanteert voor de lease van jachten vanaf 24 meter evenwel het gereduceerde btw-tarief van 6 procent voor de eerste levensbehoeften. Het gaat om fiscaal confectiewerk dat gewoon op internet wordt aangeboden.

Anders ligt het voor de jachten die in de miljoenen lopen. Daarvoor zijn doortrapte constructies uitgedacht; in belastingadviesjargon heten dat ‘geavanceerde structuren’. Die zijn kostbaar, want ze vergen dat de koopsom de wereld doorreist via belastingparadijzen als de Britse Maagdeneilanden, de Nederlandse Antillen, of een van de Britse Kanaaleilanden. Het schip zelf moet ook bewegen; het moet bijvoorbeeld voor één dag een land buiten de Europese Unie aandoen. Dat kan Noorwegen zijn. Op die ene dag verwisselt het schip in sommige gevallen op papier snel van eigenaar. Deze tamelijk bewerkelijke variant is weggelegd voor schepen van 5 tot 10 miljoen euro. Nederlandse jachtbouwers, financieringsbemiddelaars en belastingadviseurs vervulden bij veel van die transacties een spilfunctie. Dat resulteerde in vrijdom van btw, witwassen van zwart geld of het verhullen van eigendom.

Een solistisch optreden van Nederlandse belastingspeurders zou de Nederlandse jachtwerven onevenredig in een kwaad daglicht hebben gesteld. Daarom heeft de Belastingdienst een Europees onderzoek geëntameerd waar 150 ambtenaren van alle belastingdiensten aan hebben meegedaan. Het onderzoek startte in april 2005 en is in juni 2008 afgesloten. Daarbij zijn steekproefsgewijs 225 lease- en chartercontracten onderzocht in elf Europese landen. De onderzoekers hebben ook internet afgestruind. Ze vonden belangrijk bewijsmateriaal op spottersites (hobbyisten die waarnemingen turven) en fotosites rond regatta’s. Nederlandse belastingambtenaren zijn tot in St. Tropez (Frankrijk) gesignaleerd om jachteigenaren te ondervragen. Dat alles had succes. Verscheidene constructies slagen alleen zolang onduidelijk blijft hoe vaak Europese havens worden aangedaan of welke band er is tussen het schip en de feitelijke eigenaar of wat de rol is van de brievenbusmaatschappijtjes. Veel is duidelijk geworden door knap detectivewerk dat vroeger alleen werd ingezet op platte criminelen.

Die hebben evenwel één zorg minder dan bekende Nederlanders die via btw-constructies uit zijn op belastingvoordeel: de zorg van een openbare rechtszaak. De Belastingdienst heeft het beleid belastingzonden van voorbeeldfiguren als mediatyconen en topmanagers sneller voor de rechter te brengen dan van onbekende belastingbetalers. Dat is ook voor de fiscus een hachelijke zaak. Het spel van brievenbusmaatschappijtjes, valse pretenties en slim gebruik van belastingverdragen is juridisch goed doortimmerd hogeschoolwerk dat de betrokkenen doorgaans tegen veroordelingen beschermt. Maar toch; vraag eens aan Guus Hiddink hoe een fiscale rechtszaak voelt. Mede onder die druk hebben jachteigenaren en -werven in elf Europese landen alsnog btw afgerekend. Dat leverde de fiscus 31 miljoen euro op. Voor de Belastingdienst smaakt dat naar meer. Komend jaar worden niet alleen jachthavens in Nice maar ook in Sneek bezocht. Alle leaseconstructies worden tegen het licht gehouden. Belastingadviseurs hebben al weer nieuwe btw-constructies opgezet. Maar met de toonaangevende rol van Nederlandse jachtwerven is het afgelopen. Voor het ruigere fiscale werk moet u nu naar Italië.

Aertjan grotenhuis

Meer informatie opnrc.nl/geld