Vele scharen knippen vis, slechts één knipt een stekelhuidige

Waartoe dient een wildschaar? Niet om een wild zwijn door te knippen. Nunspeet heeft er niks aan, waar elke dag mensen op zwijnen botsen. Alleen kleine beesten kunnen er mee.

En hij had net zo goed tamschaar kunnen heten want als er al eens iets met een wildschaar wordt doorgeknipt, zijn het de ribbetjes van een kip. Er is goed te leven zonder wildschaar. Een goedkope snoeischaar sloopt net zo makkelijk een kip en het kan met een schaar die ook voor vis reuze geschikt is: een kleermakersschaar.

Een bijzondere schaar die bijna niemand nodig heeft en waar weinig mee kan is er eentje om zee-egels open te knippen. Niet als zodanig uitgevonden, de schaar was er al. Dat hij ook egels knippen kan, moest iemand eerst inzien.

Een Almelose handelaar in keukengerei ontdekte een schaar om mannetjesdieren mee te castreren. Voorheen dan. Het is een grof instrument. De gereedschaphandelaar wist van chefs die zich bezeerden aan zee-egels. Hij zag mogelijkheden en liet van de zware ballenschaar een lichtere uitvoering maken voor het knippen van zee-egels. Dat schrijft zijn zoon, Tom Wensink, van metalenwarenimportbedrijf Solinger dat zijn vader oprichtte.

Het spijt Wensink dat de schaar niet meer kan dan egels: „De professionele kok heeft door deze schaar te gebruiken enorm voordeel in tijd en bovendien verkleint hij/zij de kans op verwondingen. Nadeel is dat deze schaar door zijn vormgeving nauwelijks voor andere doeleinden te gebruiken is.”

De oude Wensink – hij leeft niet meer – zag goed in wat je met gereedschap anders kunt doen dan waar het voor ontworpen is. Zo vond hij een stoffenschaar en moest daarbij aan vis denken.

Het is een grote kleermakersschaar die Solinger (krakkemikkige website www.solinger.nl) onder eigen merk Solea verkoopt als visschaar. Een kleermakersschaar heeft gladde bekken of in de bovenkaak heel fijne tandjes. De tandjes mogen tere stoffen als zijde niet vernielen.

Wensink liet een wat grovere vertanding in de schaar slijpen en had daarmee een goede en onverwoestbare visschaar bedacht. De schaar wordt door horecagroothandels verkocht voor ongeveer 30 euro. Een vergelijkbare zware visschaar uit Spanje wordt rechtstreeks geïmporteerd door Potten & Pannen in Utrecht, ietsje duurder.

Maar misschien vraagt de generatie die wat vis aangaat is opgevoed door Captain Iglo, zich af wat een schaar met vis moet. Een sardine doormidden knippen als hij niet een blikje past. Gekkigheid? Helemaal niet. We maakten een televisieserie over vis en kwamen tot onze verrassing vaak en veel knipscharen tegen waarmee vissen werden ingekort. Bijvoorbeeld in een rokerij in Monnickendam waar de Gebroeders De Boer van sprotjes kop en staart afknippen voor ze in een fileermachientje gaan. In Ierland wordt levende paling eenvoudig ontkopt met een schaar door een keurmeester die de vis op leeftijd en conditie onderzoekt. En in Marokko knippen honderden vrouwen in een conservenfabriek in hoog tempo sardines precies op de maat van het blikje waar ze in moeten passen.

In Nederlandse huishoudens waar men nog zelf schollen bakt worden vaak eerst vinnen en staart verwijderd. Met een stevig mes is dat wel te doen, maar met een schaar gaat het beter. Ook de stekels op de rug van een snoekbaars die dienen om de vijand te verwonden, dus ook de chef, waarna de wond kan ontsteken, soms met ernstig gevolg, ook die stekels kunnen makkelijk afgeknipt worden met een stevige schaar.

Wie een wildschaar op zijn verlanglijstje had staan kan misschien nog van verlangen veranderen. Voor een wildschaar is weinig werk. Een visschaar doet kippen en kort ook spijkerbroeken in.

Wouter Klootwijk