UBS moet VS tegemoetkomen

In het verleden hebben Zwitserse banken steevast weerstand kunnen bieden aan landen die hen ter verantwoording wilden roepen wegens het faciliteren van belastingontduiking. Ditmaal lijken de Verenigde Staten echter beet te hebben. Aanklagers hebben hun aanvallen opgevoerd door een strafklacht in te dienen tegen Raoul Weil, die aan het hoofd staat van de divisie voor mondiaal vermogensbeheer van UBS, de grootste vermogensbeheerder ter wereld.

Weil, die in de uitvoerende directie van deze Zwitserse bank zit, wordt beschuldigd van het aanmoedigen van een team van private bankers om 17.000 Amerikaanse cliënten te helpen het betalen van belasting te vermijden. Weil, wiens advocaat zegt dat hij onschuldig is, heeft zijn ontslag bij UBS ingediend om de aantijgingen te kunnen weerleggen.

De strafklacht lijkt echter niet meer dan een pressiemiddel, zij het een die wel degelijk effect zou kunnen sorteren. De federale autoriteiten in Florida zullen er een zware kluif aan hebben Weil, die in Zwitserland woont, te dwingen naar de VS te komen om terecht te staan. Wat de VS werkelijk willen, zijn de namen van de cliënten van UBS, zodat tientallen miljoenen dollars aan misgelopen belastinggelden alsnog kunnen worden geïnd. Maar zelfs als de bank dat al zou willen, zou UBS die namen niet kunnen prijsgeven zonder in strijd met de Zwitserse wet te handelen.

Daarom blijven de VS druk uitoefenen op UBS, hetgeen leidt tot een gestage stroom van negatieve persberichten, zodat de bank het steeds moeilijker krijgt haar klanten vast te houden. UBS heeft de grensoverschrijdende divisie voor private banking, die bij het onderzoek in het middelpunt van de belangstelling staat, al gesloten. Maar de negatieve publiciteit rond deze zaak heeft de problemen verergerd die zijn veroorzaakt door de zakenbankdivisie en de achterblijvende markten. Tot nu toe is zo’n 45 miljard Zwitserse frank (30 miljard euro) uit de privatebanking-divisie teruggetrokken. Verliezen en een accentverschuiving naar minder riskante beleggingen hebben de winstmarges eveneens uitgehold.

De overtreffende trap voor de Verenigde Staten zou het intrekken van de banklicentie van UBS zijn. Tot voor kort was dat ondenkbaar. Maar dezer dagen heeft de stemming zich gekeerd tegen hebzuchtige bankiers, belastingontduikers en (te) soepele regelgeving en toezicht. Dat zou voor de regering genoeg kunnen zijn om haar angst te overwinnen als hardhandig of protectionistisch over te komen.

Het meest waarschijnlijke resultaat is een schikking, waarbij naast UBS de autoriteiten van beide landen betrokken zullen zijn. Ongeacht de vraag of zo’n overeenkomst betekent dat de namen van klanten moeten worden vrijgegeven, zal de Zwitserse bank voor de moeilijke taak komen te staan haar privatebanking-divisie opnieuw op te bouwen. De vastberadenheid van de Amerikaanse autoriteiten betekent waarschijnlijk dat die divisie nooit meer de oude zal worden.