NRCBOEKEN.NL

Boekennieuws en -rubrieken in samenwerking met Dirk Leymans website papierenman.blogspot.com

Dispuut over dood dichter Dylan Thomas

De auteur David Thomas beweert in zijn boek Fatal Neglect: Who Killed Dylan Thomas dat hij de waarheid heeft achterhaald over de dood van de dichter Dylan Thomas (1914-1953) op 9 november 1953. Algemeen is aangenomen dat Thomas zichzelf heeft doodgedronken, maar David Thomas zegt nu dat medische onbekwaamheid en verwaarlozing sterk hebben bijgedragen. Hij beschuldigt er ook Thomas’ toenmalige Amerikaanse agent John Brinnin en diens assistente Liz Reitell van dat ze er mee de hand in hadden dat de dichter zich ‘doodwerkte.’ Bovendien hadden ze er belang bij dat de echte reden voor Thomas’ dood gemaskeerd werd, zo zegt David Thomas. Hij spreekt van ‘een tragisch verhaal over hoe een zieke dichter geëxploiteerd werd voor financieel gewin en academisch prestige.’

Dylan Thomas was in New York om er deel te nemen aan een opvoering van Under Milk Wood in het Poet’s Centre. ‘Hij stierf door verwaarlozing. Zijn agent wist maar al te goed dat hij ziek was, maar nam dat niet serieus. Hij leed aan een behandelbare ziekte, maar zijn dokter in New York stelde een verkeerde diagnose. Hij zou snel naar het ziekenhuis moeten zijn overgebracht, maar het kostte twee uur om hem er te krijgen.’ (DL)

Van Dis wou Fransen niet bruuskeren...

Tachtig à honderd mensen waren dit weekend aanwezig bij een gesprek tussen Adriaan van Dis en de Frans-Algerijnse schrijfster Brigitte Giraud in het Franse Nantes op de rencontres georganiseerd door Impressions d’Europe. Van Dis’ recent in het Frans vertaalde roman De wandelaar (Le promeneur) werd er door de Franse moderator gekarakteriseerd als een weinig idyllisch portret van Parijs, een roman waarin de schrijver de problematische relatie van de Franse autoriteiten met de minderheden aan de kaak stelt. Van Dis legde met humor en schwung uit dat dat helemaal niet zijn bedoeling was, „in plaats van Parijs had het even goed een andere stad kunnen zijn”, het ging hem om een stedelijk laboratorium waarin zijn hoofdpersoon uit zijn relatieve isolement wordt gehaald doordat een hond pardoes in zijn armen springt. (MD)

... en Wieringa maakt een collega jaloers

Een dag eerder sprak Tommy Wieringa met de Franse schrijver Tanguy Viel over het thema ‘Kindertijd, adolescentie en familie’. Viel bleek onder de indruk van Joe Speedboot. Omgekeerd is Wieringa niet bekend met het werk van Viel, dat niet in het Nederlands is vertaald.

Wieringa vertelde dat hij meer dan een jaar nodig had om zich los te maken van zijn verteller. „Je wilt die stem in een volgend boek niet nog een keer horen’’. Viel toonde zich bijna jaloers op die innige band met een hoofdpersoon. Hem wordt juist regelmatig zijn formalisme verweten, zijn schriftuur van ‘papier glacé’. Viel: „Bij mij zit de psychologie veilig verborgen achter hoge bergen. Als modern Frans auteur moet je omgaan met die erfenis van formalisme en minimalisme. Dat intellectuele element speelt een rol in de erkenning die je krijgt’’. (MD)

TIJDSCHRIFT Eisner

Will Eisner was niet alleen de tekenaar van superheld The Spirit, volgens kenners creëerde hij met A Contract with God ook de eerste echte ‘graphic novel’. Sindsdien is het literaire beeldverhaal in opmars. Uitgeverij Podium komt nu met Eisner (€ 15,–), een heus Nederlandstalig tijdschrift voor literaire beeldverhalen, onder redactie van onder anderen Ward Wijndelts en Jean-Marc van Tol.

Volgens sommigen is een graphic novel weinig meer dan een strip met te veel eigenwaan, op boekformaat gedrukt. Dat is wat al te cru, maar Eisner roept wel de vraag op waar de grens ligt. Bij een volwassen, eigen stem, zowel inhoudelijk als grafisch? Naar die maatstaf gemeten schiet Eisner bij vlagen tekort. Typex’ verkiezingspagina’s zijn fraai om te zien, maar neigen inhoudelijk naar conventionele politieke tekeningen, terwijl Jeroen de Leijers helse poppenspelers het ‘gewone’ stripverhaal niet ontstijgen.

Daar staat in dit uitstekend vormgegeven debuutnummer het nodige fraais tegenover. Een hilarische en uiterst vileine aanval op het fenomeen kunstacademie door grootheid Daniel Clowes en Peter Pontiacs doorvoelde commentaar op de complexe Marokkanendiscussie, bijvoorbeeld. Ook Milan Hulsings stripbewerking van een Egyptische roman smaakt naar meer, al zou Eisner er goed aan doen origineel werk te prefereren boven een voorpublicatie.

Eisner laat zien wat er op het vlak van graphic novels te beleven valt. Helemaal geslaagd zou het blad zijn als het op langere termijn een aanjager van talent zal blijken. Geen volger van het métier, maar een vormende kracht. (AH)

NIEUWSLEZENHofmans-affaire

Met de openbaarmaking van het rapport-Beel kwam deze week een eind aan meer dan vijftig jaar speculeren over een rel op Paleis Soestdijk, maar allerminst aan de ‘Historikerstreit’ die zich allengs duidelijker aftekent rondom de Greet Hofmans-affaire. Cees Fasseur kreeg van koningin Beatrix als eerste en enige inzage in het rapport (zie bespreking op blz. 3 van deze bijlage). Dat maakt zijn boek volgens collega-onderzoekers L.J. Giebels, Gerard Aalders en Hans Daalder niet-verifieerbaar. Legt Fasseur, zoals deze historici en ook Elsbeth Etty deze week betoogden, de schuld te veel bij Juliana? Hoe ver reikten de opzetjes van Bernhard, en was het staatsbelang nu wel of niet in het geding? Het laatste woord lijkt er nog niet over geschreven.

Wie Fasseurs boek reliëf wil geven, leze onder meer Juliana, Vorstin naast de rode loper van M. G. Schenk en M.G. van Herk (1980, alleen antiquarisch verkrijgbaar), waarin de koningin wordt geportretteerd als iemand met groot empathisch vermogen, maar met talent voor koppigheid. Het meest geprezen boek over Prins Bernhard is De prins gemaal, Vrij en gekooid van Harry van Wijnen, (Balans 1992, ook alleen antiquarisch). Belangrijke contrapunten zijn ook Beel, van vazal tot onderkoning (SDU, 2005) en De Greet Hofmans-affaire (Bert Bakker, 2007), beide van Giebels. Giebels kreeg ondanks herhaalde verzoeken in tegenstelling tot Fasseur géén toestemming van koningin Beatrix om gebruik te maken van het Koninklijk Huis Archief. (MS)

LEZEN &CETERAErwin Mortier

Waarom koos Erwin Mortier in Godenslaap voor de Eerste Wereldoorlog als onderwerp? Welke schrijver was de belangrijkste invloed op zijn vijfde roman? Beluister het gesprek dat hij had in de talkshow Lezen &cetera Live op www.nrc.nl/ nieuws/lezen-cetera-live.

WEEKSITELeesclub luisteren

De fanatiekste deelnemers aan de vorige week gestarte AfriCanon-leesclub van deze krant kunnen zich digitaal documenteren via het audio-archief van de BBC. In de imposante en behoorlijk historisch verantwoorde interviewlijst staat ook Chinua Achebe, wiens Een wereld valt uiteen deze maand centraal staat. Achebe spreekt in het twintig jaar oude gesprek over het taalgebruik van Afrikaanse schrijvers, zijn kinderverhalen en de invloed van het christendom op de Nigeriaanse samenleving. Hij vindt dat een samenleving sommige taboes zou moeten koesteren om niet in anarchie te vervallen. Op: www.bbc.co.uk/bbcfour/ audiointerviews/profilepages.

Op YouTube (zoekterm ‘Things fall apart’) een driedelige tv-serie gebaseerd op Een wereld valt uiteen en ander beeldmateriaal omtrent Achebe. Zie blz. 15 voor Bas Heijne over Achebes roman. (SK)

M.m.v. Margot Dijkgraaf, Auke Hulst, Sebastiaan Kort, Dirk Leyman en Maartje Somers.

Dagelijks verschijnen nieuwe berichten op nrcboeken.nl