Nick Leeson: kans op nieuwe affaires is groot

De wereld heeft niets geleerd van het omvallen van Barings Bank in 1995, zegt de veroorzaker ervan. Nick Leeson legt uit waarom risicobeheersing nog altijd niet deugt.

Het verschil tussen hem en Jérôme Kerviel? „He did it much better than I. Kerviel verloor veel meer geld dan ik en zit niet in de bak.”

Aan het woord: Nick Leeson, de effectenhandelaar van Barings Bank in Singapore die in 1995 door roekeloos handelen in zijn eentje de bank omver wist te trekken. Hij sprak gisteren op een congres over risicomanagement op Universiteit Nyenrode.

De vergelijking met Kerviel ligt voor de hand. Dat was die al even jonge Franse handelaar die begin dit jaar zijn bank Société Générale een verlies van 4,9 miljard euro bezorgde door eveneens frauduleus te speculeren op bepaalde beursindices. Maar SocGen bestaat nog en Kerviel is, na een kort voorarrest, weer op vrije voeten. Leeson werd gearresteerd en veroordeeld tot 6,5 jaar celstraf. In 1999 kwam hij vervroegd vrij. Waarna hij, zo onthulde hij gisteren, een baan aangeboden kreeg bij energiebedrijf Essent. Als risk manager.

Leeson (41) realiseert zich dat zijn naam onlosmakelijk verbonden is met de inefficiënties in het financiële stelsel: „Iedere keer als er een financiële crisis uitbreekt of een fraudeur wordt ontmaskerd, word ik door m’n vrienden gebeld: waar ik me bevind en of ik er iets mee te maken heb. Ik geef toe, het is uitzonderlijk: het is een puinhoop op de financiële markten, and I’ve got nothing to do with it”.

Tegenwoordig woont Leeson in Ierland, waar hij als directeur van voetbalclub Galway United vecht tegen degradatie. Hij probeert bij te verdienen als daghandelaar op de beurs en als pokeraar op internet. Voor lezingen als die van gisteren rekent hij zo’n 8.000 euro. Er loopt nog een claim van 100 miljoen pond tegen hem.

Zijn boodschap aan het gehoor van honderd financieel directeuren en risicomanagers is onheilspellend: er kan iedere dag een nieuwe Leeson of Kerviel opstaan. In essentie heeft de financiële sector immers niets geleerd van Leesons fraude bij Barings. „Mijn managers in Londen begrepen niets van wat ik uitspookte. En nu begrijpen de hoogste bazen het nog niet. Terwijl de producten van nu vele malen ingewikkelder zijn dan die in mijn tijd.”

Oorzaak nummer twee: het onverantwoorde leengedrag dat door banken jarenlang is aangemoedigd. „Toen ik in 1999 terugkeerde in Groot-Brittannië kon ik zonder enig probleem een bankrekening openen. Vervolgens kreeg ik in drie dagen tien creditcards aangeboden. Bij mijn naam ging geen enkele alarmbel rinkelen.”

Een remedie voor onbezonnen bankieren heeft Leeson ook: „Banken zouden een bonusstructuur moeten bedenken voor medewerkers bij risicobeheersing. Het grootste talent komt nu altijd te werken op de handelsvloer, omdat daar het best wordt verdiend. Zij hebben altijd een voorsprong op hun controleurs. Dat moet worden omgedraaid.”

Leeson stak zijn verhaal openhartig en gewetensvol af. Doorspekt met zelfspot en cynisme, en vele anekdotes. De mooiste: toen hij op 23 februari 1995, twee dagen voor hij 28 werd, besloot te vluchten omdat de verliezen voor Barings op zijn geheime rekening onhoudbaar waren geworden, droeg hij gejaagd zijn vrouw Lisa op: ‘Pak snel je koffers, we moeten de eerste vlucht naar Kuala Lumpur hebben’. Lisa deed wat haar gevraagd werd, maar wilde eerst nog even langs de videotheek om twee geleende films terug te brengen. „En ik liet een schuld van ruim 700 miljoen pond achter.”