Minister raakte meer en meer in isolement

Ze begon als minister zonder budget. Dat werd hersteld, maar intussen rees er twijfel of ze wel verstand had van wijken. Zo verloor ze het vertrouwen van partijleider Wouter Bos.

Ze zweeg minutenlang voor de microfoon van GeenStijl en daarmee voor het hele land. Het internetfilmpje was een hit. En ze kreeg op tv van Jort Kelder te horen dat ze wel een „cursusje charisma” kon gebruiken.

Ella Vogelaar (1949) deed het niet goed in de media. Toch begon ze in het kabinet als een verbindende kracht. Bij de eerste conflicten binnen het kabinet over het ontslagrecht speelde Vogelaar op de achtergrond een belangrijke rol. Zij had als voormalig vakbondsbestuurder veel ervaringen in onderhandelingen. De eerste keer dat conflicten werden gladgestreken op dit dossier gold Vogelaar als een soort ‘olievrouwtje’.

Maar Vogelaar had als minister van Wonen, Wijken en Integratie vanaf de start één groot nadeel: ze werd zonder budget op pad gestuurd. De corporaties en gemeentes zouden alle de wijkverbetering moeten betalen, het Rijk nauwelijks. Vogelaar kreeg pas in april van dit jaar ‘eigen geld’ van de minister van Financiën om de onderhandelingen met corporaties en gemeenten soepeler te laten verlopen. Toen was Vogelaar al dik een jaar bezig met haar wijkplannen. Het bleek een fout van het kabinet dat een minister op zo’n bepalend en gevoelig dossier zonder geld op pad werd gestuurd. En het was net zo goed de verantwoordelijkheid van Vogelaar dat zij onder die voorwaarden het ambt van minister aanvaardde.

Vogelaar is een rasonderhandelaar, maar toch verslikte zij zich in de eerste cruciale gesprekken met de corporaties. Ze kwam met een ‘deal’ maar bleek haar rugdekking in het kabinet niet goed in het oog te hebben gehouden. Haar onderhandelingspositie werd vervolgens verslechterd doordat Wouter Bos als minister van Financiën een winstbelasting voor corporaties aankondigde.

De relatie tussen de twee was zichtbaar bekoeld. Toen Wouter Bos vorige week gevraagd werd wat hij van het debat met Vogelaar vond waarin de SP met een motie van wantrouwen kwam vanwege vermeend te laat ingrijpen bij de woningcorporatie die 200 miljoen euro in het schip de ss Rotterdam investeerde, antwoordde Bos zuinigjes: „Ik heb het aangehoord.” Partijleider Femke Halsema van GroenLinks vroeg zich eerder dit jaar al af: „Wanneer zegt Wouter Bos: Vogelaar is PvdA, Vogelaar is van ons”.

Volgens een ingewijde zijn haar ongelukkige media-optredens mede veroorzaakt door afnemend zelfvertrouwen bij de minister. Bij de talkshow Pauw & Witteman viel ze stil toen ze werd aangevallen door journalist Jort Kelder en schrijfster Heleen van Royen. Kelder suggereerde de minister toen om een andere baan te zoeken.

Met de benoeming van PvdA’er en spindocter Dig Istha als directeur voorlichting op het departement werd geprobeerd de ministers Cramer (Milieu) en Vogelaar beter over het voetlicht te krijgen. Maar Istha kreeg nooit goed grip op Vogelaar. Vorige week zei hij in De Telegraaf dat hij haar eigenlijk nooit sprak en dat het niet met haar klikte. Vogelaar had volgens hem een clubje vrouwen om zich heen verzameld.

Ook binnen de PvdA raakte zij geïsoleerder. In april van dit jaar gaf partijgenoot Diederik Samsom harde kritiek op haar wijkenaanpak in De Volkskrant. „Het idee was om de wijkaanpak een icoon voor het grote verhaal te maken, maar het is een icoon geworden voor klein gepruts.” Ook Kamerlid Hans Spekman, oud-wethouder voor de PvdA in Utrecht, liet zich kritisch uit. Hij zei een maand geleden in Vrij Nederland dat Vogelaar geen verstand van wijken heeft. „Dat kan nog komen, maar ze heeft het nog niet laten zien.”

Ella Vogelaar was naar eigen zeggen nooit een ‘partijtijger’. Zij had zichtbaar meer binding met haar portefeuille van Wijken en Integratie en met haar ambt als minister dan met haar rol als partijlid. Zij was niet binnen de partij opgeklommen, zat nooit in de Kamer, stond nooit op een kieslijst, maar kwam door haar brede maatschappelijke ervaring in de vakbond en het bedrijfsleven in het kabinet terecht. Door haar gebrek aan verankering binnen de partij kwam zij sneller geïsoleerd te staan. Vogelaar had gisteren zichtbaar moeite om niet nog meer afstand van haar partij te nemen dan ze al ongebruikelijk veel deed.