SP: we strijden ook tegen D66

De crisis is een gevolg van jarenlang verkeerd beleid. Alle verantwoordelijke partijen moeten leren van hun fouten om een herhaling te voorkomen, vindt Agnes Kant.

Elke zichzelf respecterende partij zit liever aan het roer dan in de oppositie. Die positie is, tot nu toe, de SP helaas niet gegund. De vraag is niet of, maar wanneer dat gaat veranderen.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is oppositie voeren niet eenvoudig. Bijna per definitie vindt je een front van coalitiepartijen tegenover je. Deze ‘coalitiedwang’ is in de Tweede Kamer sterk aanwezig en maakt dat partijen regelmatig in hun hemd komen te staan. Zie bijvoorbeeld de merkwaardige draai van de PvdA als het gaat om een onderzoek naar de Nederlandse steun voor de oorlog in Irak.

Samen regeren is samen afspraken maken. En compromissen sluiten. Maar in een gezonde democratie mag je van coalitiefracties daar waar nodig ook een kritische en onafhankelijke houding verwachten. En een positieve houding als de oppositie voorstellen doet waar je het eigenlijk mee eens bent. Zo volwassen is ons parlement helaas nog niet.

Dat goede oppositie werkt, blijkt uit de successen die door de SP zijn behaald. Met consistente kritiek, goed onderzoek en voorstellen die de steun hebben van de bevolking, lukt het om zaken af te dwingen. Het parlementair onderzoek naar integratie, de aandacht voor de wachtlijsten in de zorg en de aandacht voor onze verwaarloosde publieke sector zijn vooral op het conto van de SP te schrijven.

Sinds haar intrede in de Tweede Kamer heeft de SP consistent kritiek gehad op het neoliberalisme. Wij hebben consequent gewezen op de maatschappelijke gevolgen van de politiek van meer markt, minder overheid en meer eigen verantwoordelijkheid; van het vergroten van de inkomensverschillen, de afbraak van sociale zekerheid en de verwaarlozing van publieke voorzieningen. Een politiek die ook D66 ten tijde van de paarse kabinetten heeft gevoerd en die nu ook in de oppositie door D66 in volle overtuiging wordt voortgezet.

De kredietcrisis staat niet los van het neoliberalisme. De crisis is niet apolitiek; geen natuurramp, maar het gevolg van menselijk handelen. Evengoed als al die andere crises, zoals de voedselcrisis, de energiecrisis en de klimaatcrisis.

Maakt dit historisch ‘gelijk’ van de SP oppositie voeren nu niet gemakkelijker? Dat moet nog blijken. De gevolgen van de kredietcrisis voor mensen zijn groot; gelijkhebberigheid en triomfalisme zijn daarom niet gepast. Deze crisis is een gevolg van jarenlang verkeerd beleid – in de VS en in Nederland. Het is nu de dure plicht van de grootste oppositiepartij om haalbare en constructieve voorstellen te doen voor de toekomst.

Makkelijk is het niet, want als SP voeren we niet alleen oppositie tegen de huidige coalitiepartijen, maar ook tegen de VDD en D66. De kredietcrisis laat echter ook zien dat wat kort geleden nog ondenkbaar leek, nu ineens mogelijk is. Wij vragen van alle verantwoordelijke politieke partijen – CDA, VVD, PvdA en D66 – om kritisch naar hun eigen politieke koers van de afgelopen decennia te kijken, en de bereidheid aan de dag te leggen om daarvan te leren.

Wie nu niet wil leren van de fouten van het verleden, gaat geblinddoekt op weg naar de volgende crisis.

Agnes Kant is fractievoorzitter van de Socialistische Partij.