Met 'n koel koppie zingen vogels langzamer

Een zebravink kan in slowmotion zingen. Het enige wat daarvoor nodig is, is een koelelement dat een deel van het zangcentrum in de hersenen een paar graden kouder maakt. Het resultaat: de vink draait alle delen van zijn lied langzamer af, terwijl de structuur hetzelfde blijft. Dat staat vandaag in Nature.

Het regelen van het tijdsverloop van complexe taken is een slecht begrepen hersenproces. Vandaar de grote wetenschappelijk interesse in bijvoorbeeld de dynamiek van het vogellied.

Al in de jaren zestig werd breinactiviteit plaatselijk platgelegd door hersendelen van katten af te koelen tot 5 graden Celsius. Maar twee neurowetenschappers van het Massachusetts Institute of Technology (Cambridge, VS) deden hun onderzoek subtieler. Ze koelden een klein deel van de vogelhersenen maar enkele graden. Zo bleven de hersencellen aan het werk, alleen trager.

Onderzoekers Michael Long en Michale Fee koelden bij tien zebravinken een deel van het brein dat in tweevoud voor in de kop ligt, net onder de schedel. Van die HVC (vroeger bekend als high vocal centre) werd al verwacht dat het de timing van vogelzang regelde. En inderdaad: hoe kouder de kop (tot een daling van 6,5 graden Celsius), hoe langzamer het lied. Bij de laagste temperaturen duurde een lied van gewoonlijk een kleine seconde, een kwart langer.

Het koelen van het brein zal als onderzoekstechniek een hoge vlucht nemen, voorspellen externe commentatoren in Nature. Maar niet bij mensen: om hersendelen af te koelen die niet vlak onder de schedel liggen, moeten geleidingsdraden in het brein worden geprikt.