Tegen de opmars van religie

Voor velen is Nir Barkat, die gisteren werd gekozen tot burgemeester van Jeruzalem, niet de beste kandidaat, maar wel de minst slechte.

Nir Barkat (49), gisteren gekozen tot de nieuwe burgemeester van Jeruzalem, deed ’s avond meteen een belofte. De komende vijf jaar, zei hij tegen zijn aanhangers, zal Jeruzalem een plek worden waar gelovigen én ongelovigen, joden én Arabieren zich thuis voelen.

Met 53 procent van de stemmen versloeg de onafhankelijke zakenman Nir Barkat zijn belangrijkste rivaal, de ultraorthodoxe politicus Meir Porush (43 procent). De twee andere kandidaten, de flamboyante wapenhandelaar Arkadi Gaydamak en cafébaas Dan Biron, bleven ver achter. De opkomst was relatief hoog. Dit betekent niet dat Nir Barkat zo’n populair politicus is. Zoals het populaire weblog thebigfelafel.com opmerkte: koekiemonster was een betere kandidaat geweest, maar van deze vier was Barkat de minst slechte.

Het ging kiezers in Jeruzalem dan ook vooral om iets anders. Het orthodoxe jodendom is tijdens het burgemeesterschap van de orthodoxe politicus Uri Lupolianski steeds zichtbaarder geworden in het openbare leven van Jeruzalem. Winkels en cafés zijn vrijwel allemaal dicht op Sabbat, in orthodoxe wijken paradeert steeds openlijker een religieuze politie, de (bescheiden) gay pride zorgt ieder jaar voor onlusten. De seculiere en liberaal-joodse Israëliërs, die met duizenden per jaar wegtrekken uit de stad, lijken met de keus voor Barkat deze tendens te willen keren. Barkat, een niet-belijdende jood, presenteerde zich als de kandidaat die de opmars van religie in het openbare leven wil stuiten.

De voormalige commando Nir Barkat is een typische anti-establishment politicus. Hij zet zich graag af tegen de gevestigde partijen en benadrukt dat hij op eigen kracht groot is geworden: hij verdiende miljoenen in de beveiliging van software, leerde foutloos Engels en stichtte overal in de stad welzijnsprojecten. het plan was eigenlijk om al in 2003 burgemeester te worden, maar toen verloor hij van Lupolianski. Hij werd oppositieleider in de gemeenteraad.

Een van Barkats prioriteiten, zei hij onlangs, is het bijeenhouden van Jeruzalem. Hij wil niet dat er gepraat wordt over de status van bezet Oost-Jeruzalem. De Palestijnen zien Arabisch Oost-Jeruzalem als toekomstige hoofdstad van een Palestijnse staat. Barkat wil juist nieuwe joodse wijken om Oost-Jeruzalem heen bouwen. Eerder dit jaar zei hij in deze krant: „Het is mijn doel de joodse meerderheid in de stad vast te houden. We moeten daarom door bouwen. Niet alleen in het oosten, maar ook in het noorden, zuiden en westen van de stad.”

Linkse partijen in Jeruzalem, én kiezers, vergaven dit hem. Een nieuwe ultraorthodoxe burgemeester was volgens hen een nog slechter idee. Het leverde de merkwaardige situatie op dat de zeer linkse partij Meretz én de extreemrechtse partij Yisrael Beitenu zich achter Barkat schaarden.

Dit weekend bleek uit een onderzoek dat Jeruzalem de armste stad van Israël is. De werkloosheid is hoog, de meeste ultraorthodoxe inwoners werken niet en betalen geen belasting. De Arabische wijken zijn verarmd. Toch zegt Barkat juist voor die groepen iets te kunnen betekenen. Als Jeruzalem erin slaagt seculiere – en vaak kapitaalkrachtige – joden in de stad te houden, dan is dat ook in het voordeel van de andere bevolkingsgroepen, zo redeneert hij.